د ترکیې په انتالیا ښار کې د افغانانو ناسته چې د جینوا پرمختګ او ډیالوګ مرکز په نوښت جوړه شوې، په دویمه ورځ یې د مدني فعالانو، پخوانیو سیاستوالو او د بشري حقونو افغان فعالانو ترمنځ خبرې وشوې.
په دې ناسته کې د افغانستان د راتلونکي سیاسي برخلیک، د مدني ټولنې ګډون او د ملګرو ملتونو د موزاییک طرحې ارزولو لپاره کمېټې رامنځته شوې.
د موزاییک طرحه په افغانستان کې د سیاسي، بشري حقونو او انساني بحرانونو د هواري موخو ته د رسېدو لپاره د څو اړخیز تعامل په موخه د سیاسي نقشې او لارې جوړونه ده.
هغه طرحه چې د ۲۰۲۵ زېږدیز کال د فبرورۍ میاشت کې د ملګرو ملتونو خپلواکې ارزونې پر بنسټ یې وړاندیز وشو.
د ناستې یو شمېر ګډون کوونکو د موزاییک ناستې په تړاو د ملګرو ملتونو له طرحې سره مخالفت کړی او ادعا کوي چې دغې طرحې د مدنې ټولنې غړي، ښځې او لږکي له پامه غورځولي او سرپرست حکومت ته یې ګټه رسولې.
په ملګرو ملتونو کې د افغانستان پخواني استازي نصیر احمد اندېشه ویلي: « د موزاییک طرحه ناقصه او نیمګړې ده او نه شي کولی د افغانستان لپاره مثبتې پایلې ولري. ملګرو ملتونو په دې طرحه کې مېرمنو او د مدني ټولنو استازو ته ډېر لږ پام کړی.»
د ملي روغې جوړې سترې شورا پخواني مرستیال عنایت الله بابر فرهمند ویلي:« نه شو کولی د موزاییک طرحه په بشپړ ډول رد کړو؛ مګر دغه طرحه جدي بیا کتنې ته اړتیا لري. د افغانستان په تړاو تصمیمونه نه باید له دې خاورې بیرون ونیول شي.»
په ورته وخت کې د دې مرکز یو شمېر غړي وایي، د دې ناستې پر دویمه ورځ زیات تمرکز د خبریالانو، داخلي او بهرنیو رسنیو ترمنځ د همغږۍ پر رامنځته کولو شوی و او د ناستې په پای کې به اعلامیه هم خپره شي.
د جینوا پرمختګ او ډیالوګ مرکز غړی حامد عبیدي وايي: « بحث د رسنیو په رول پیل شو او په دې وغږېدو چې څنګه کولی شو په کور دننه فعالو رسنیو او بهر څخه خپرېدونکو رسنیو ترمنځ همغږي جوړه کړو. له دې وروسته کمېټې کار کوي او کار یې دا دی چې پر بېلابېلو موضوعاتو خبرې وکړي او یو مکانیزم جوړ کړي. ترڅنګ یې د ناستې په ګډه اعلامیه هم کار کېږي چې د ورځې په پای کې به خپره شي.»
د سیاسي چارو کارپوهان دغه ډول ناستې ناکامې بولي او د خپلمنځي ستونزو د حل لپاره په کور دننه د ناستو پر جوړولو ټینګار کوي.
د سیاسي چارو شنونکی سلیم پیګیر وايي: « دا یوه ناکامه پروسه ده، ملګري ملتونه او د افغانستان خلک غواړي چې د افغانستان په اړه ګڼې ناستې د هغو افرادو او اشخاصو له خوا چې په تېرو شلو کالو کې یې د هېواد په چورولو او لوټلو کې ونډه نه لرله، جوړې او د افغانستان په اړه پرېکړه وکړي.»
دا په داسې حال کې ده چې یو شمېر نور کارپوهان بیا په یادو ناستو کې د اسلامي امارت د استازو ګډون مهم بولي او د ټول شموله کېدو لپاره یې اړین ګام ګڼي.
پخوانی ډېپلومات او د سیاسي چارو شنونکی عزیز معارج وايي: « ترڅو چې د افغانستان د ملت غوښتنې په یوه جامع او پراخه اجنډا درج نه شي، د افغانستان د خلکو واقعي او پاک لاسي استازي او دغه راز د طالبانو استازي په کې ګډون ولري، ښايي یوه تفاهم ته سره ورسېږي.»
په دې وروستیو کې د انتالیا ناستې په څېر، د افغانانو خپلمنځي ناستې او خبرې اترې ترسره کېږي، خو د افغانانو د ګډې همغږې او سیاسي اجماع نه شتون له امله یې محسوسې پایلې نه دي ورکړي.
