د امریکا بهرنیو چارو وزارت وایي، په افغانستان کې په سیسټماټیک ډول هڅه روانه ده چې د ټولنې نیمایي قشر یا ښځې له ټولنې حذف یا لرې شي.
دغه وزارت په خپل کلني راپور کې ویلي، د بشري حقونو نقض په لړ کې د ښځو او نجونو حقونه په لوړه کچه تر پښو لاندې شوې دي.
په دې ۲۰ مخیز راپور کې اشاره شوې چې افغان میرمنې او نجونې له زدکړو او کار راګرځول شوي او دا څه یې له ټولنې د حذف یا لرې کولو په مانا ده.
په راپور کې دغه راز دا ادعا هم شوې چې سرپرست حکومت په لوی لاس هڅه کوي، څو ښځې او نجونې له خپلو بشري حقونو بېبرخې کړي.
د راپور یوه برخه:« د افغان مېرمنو د حقونو په برخه کې د پام وړ او په څرګنده ډول شاتګ شوی؛ ځکه داسې فرمانونه صادر شوې چې ښځې او نجونې له خپلو اساسي حقونو راوګرځوي. لکه د زده کړو، کار او تګ راتګ ازادۍ یې نورې هم ور محدودې کړې دي. دې فرمانونو ښځې عملاً له عامه ژوند حذف یا لرې کړې دي.»
د امریکا د بهرنیو چارو وزارت په کلني راپور کې همدارنګه ویل شوي چې سرپرست حکومت د راستنېدونکو افغانانو لپاره یو څه مرستې برابرې کړې دي.
خو په راپور کې د هغو افغانانو په تړاو څه نه دي ويل شوي چې په کوردننه بېځایه شوي دي.
د راپور یوه برخه:« طالبانو افغان کډوالو ته یوازې محدودې مرستې برابرې کړې دي. په ځانګړي ډول هغو کډوالو ته چې له پاکستانه بېرته راستانه شوي دي. دغو کډوالو ته نغدي مرستې او د ټېلېفون سیمکارتونه ورکړل شوي، خو نړیوال سازمانونه بیا په کوردننه د بېځايه شوو په اړه له څېړنو راګرځول شوي دي.»
د امریکا د بهرنیو چارو وزارت له نړیوالې ټولنې غوښتي چې د افغانستان وضعیت په پرله پسې ډول وڅاري او د افغانانو او په تېره بیا د ښځو او ماشومانو د حقونو ملاتړ وکړي.
که څه هم سرپرست حکومت د امریکا بهرنیو چارو وزارت دې تازه خپاره کړې راپور په تړاو څه نه وایي، خو په تېر کې یې دا ډول راپورونه بېبنسټه بللي.
د نړیوالو چارو شنونکي بیا وایي، د امریکایي لوري دا ډول راپورونه د کابل او واشنګټن ترمنځ ډیپلوماټیک ډګر بېخونده کولی شي.
د نړیوالو چارو شنونکی واحمد فقیري وايي:« په دې راپور کې راغلي چې ښځې او نجونې له کارونو محرومې شوې، له ښوونځېو محرومې شوې، بد چلن ورسره کېږي، غیر انساني چلن ورسره کېږٍي او له بېلابېلو سانسورونو او ستونزو سره مخ دي. زه فکر کوم چې دا به د افغانستان پرعمومي ډېپلوماتیکه برخه باندې منفي اثر ولري.»
یو شمېر نور د چارو څارونکي بیا د امریکا بهرنیو چارو وزارت راپور او دې هېواد ته د پاکستان د پوځ لوی درستز عاصم منیر سفر ته په اشارې وایي، داسې ښکاري چې امریکا په سیمه کې نویو سیاستونو ته لار پرانیزي او ښایي دا څه د سرپرست حکومت او امریکا ترمنځ د سیاسي تعامل لاره ډپ کړي.
د سیاسي چارو شنونکی معین ګل څمکنی وايي:« په وروستیو کې د امریکا څرګندونې، له پاکستان سره د دوی تګ راتګ دا مالومېږي چې دوی په سیمه کې برنامه لري، ځکه امریکا او متحدین یې غواړي چې پر روسیې، شمالي کوریا، چین او هند باندې فشار وارد کړي.»
د امریکا بهرنیو چارو وزارت له کلني راپور دوې ورځې وړاندې ملګرو ملتونو هم په افغانستان کې پر اوسني بشري وضعیت اندېښنه ښودلې وه.
ملګرو ملتونو ویلي و چې د اسلامي امارت له بیا واکمنېدو راهیسې په شاوخوا څلورو کلونو کې ښځې او نجونې له خپلو حقونو او وقاره محرومې کړای شوي دي او دا وضعیت د نورمالېدو یا عادي کېدو له خطر سره مخ دی.
د اسلامي امارت چارواکو بیا د ملګرو ملتونو دغه راپور رد کړ او بې بنسټه یې وباله.
