واک ته د اسلامي امارت له رسیدو وروسته د بېلابېلو اندیښنو له امله د افغانستان په اړه ګاونډیو او نړیوالو ګڼې ناستې کړې دي.
په دغو ناستو کې داسې مهال د افغانستان په اړه خبرې شوي،چې د نړیوالو د اندېښنو د ځواب لپاره د سفر له بندیزونو وروسته د اسلامي امارت کوم چارواکي ګډون نه دی کړی.
د افغانستان د نږدې ګاونډي هېواد چین ستره او اساسي اندېښنه د ترهګرۍ شتون او د ترهګرو د فعالیت زیاتوالی دی.
چین وایي،افغانستان کې ترهګر لا هم پراخ فعالیت لري او د له منځه وړلو لپاره یې باید د نړۍ سترې ادارې لاس په کار شي.
د چین اساسي غوښتنه او اندېښنه:« ملګرو ملتونو او د شانګهای همکاریو سازمان په څیر سترې ادارې باید له ترهګرۍ سره د مبارزې لپاره له طالبان سره پر ګډه کار وکړي. طالبان دې له ترهګرو ډلو ځان لرې وساتي او د دوی پر وړاندې دې جګړه کې برخه واخلي.»
بل خوا دوه نور ګاونډي هېوادونه ایران او تاجکستان د پولو د امنیت په اړه اندېښنې لري او د داسې حکومت د جوړولو غوښتنه کوي،چې ټول افغان قومونه په کې ځان وویني.
د ایران اساسي غوښتنه:« د طالبانو حکومت له ګاونډیو هېوادونو سره د خپلو پولو په اوږدو کې د امنیت د تامین او د افغانانو د ساتنې مسوولیت پر غاړه لري. په ورته مهال طالبان باید یو ټول ګډونه حکومت جوړ کړي.»
د تاجکستان اساسي غوښتنه او اندېښنه:« د طالبان دولت په زور واک ته رسیدلې او تر هغې چې د ټولو افغانانو نظرونه په نظر کې ونه نیسي په رسمیت یې نه پیژني. طالبان باید یو ټول ګډونه حکومت جوړ کړي. زرګونه ترهګرو د افغانستان شمال کې د تاجکستان پولو ته نږدې فعالیت پیل کړی دی.»
پاکستان او ازبکستان دوه نور هغه ګاونډي هېوادونه دي،چې د سیمې د سولې او ثبات لپاره د افغانستان د امن په لټه کې دي.
پاکستان د افغانستان د اقتصادي پرمختګ لیوالتیا لري او ازبکستان بیا د انزوا د مخنیوي غوښتنه لري.
د سیمې د هېوادونو تر څنګ د نړۍ نورو هېوادونو بار بار د یوه ټول ګډونه حکومت غوښتنه کړې او پر سرپرست حکومت یې غږ کړی دی،چې د ښځو حقونه دې ورکړې او د نجونو پر مخ دې ښوونځي پرانیزي.
د نړیوالو ګډې اساسي غوښتنې:« طالبان دي ټول ګډونه حکومت جوړ کړي، د نجونو پر مخ دي د ښوونځيو دروازې پرانیزي، ښځو ته دې سیاسي او ټولنیز ژوند کې ونډه ورکړي.افغانستان د ترهګرو په امن پټن ځای بدل شوی،باید له ترهګرو سره مبارزه غښتلې شي، لږکیو ته دې حکومت کې سیاسي ونډه ورکړل شي او پر وړاندې دې د بریدونو مخه ونیول شي.»
د افغانستان په تړاو یادې اندېښنې نړیوالو ناستو کې څو ځله راپورته شوې او اسلامي امارت هم بې بنسټه او له حقیقت لرې بللې دي،خو دا چې دغو ناستو کې له افغانستانه کوم استازي د ګډون حق نه درلود او داسې کوم څوک به نه وو،چې د نړیوالو اندېښنو ته ځواب ووایي نو ځکه د دوی اندېښنې لا هم پر ځای پاتې دي.
اوس غوښتنه دا ده،چې سرپرست حکومت دې د خپل مشروعیت لپاره هڅې ګړندۍ کړي او د نړې اندېښنې دې ساده نه ګڼي.
