که څه هم په وروستي یوه کال کې د افغانستان له هوایي حریم د بهرنیو الوتنو شمېر زیات شوی خو د عبوري الوتنو پرمهال د فیس تادیه کولو په برخه کې شته ستونزو نړيوال هوايي شرکتونه انديښمن کړې دي.
رویټرز خبري آژانس راپور وکړیچې هوایي شرکتونه د افغانستان له هوایي حریمه د تېریدو دغه لګښتونه د درېیمګړو واسطو له لارې پرې کوي چې دغې چارې د حقوقي شخړو او د پیسو مینځلو ګواښونه ډېر کړې دي.
د راپور یوه برخه:« هوایي شرکتونه د افغانستان پر فضا دعبور فیس ورکولو په برخه کې له ستونزو سره مخ دي. د افغانستان هوایي چلن اداره د الوتنو له زیاتوالي میلیونونه ډالر ترلاسه کوي، خو د بانک حسابونو د کنګل کېدو له امله، هوایي شرکتونه د درېیمګړو منځګړو له لارې پیسې ورکوي چې دا کار د قانوني شخړو او د پیسو مینځلو د خطرونو لامل ګرځي.»
بلخوا د اقتصادي چارو شنونکي بیا د نړیوالو الوتنو لپاره د افغانستان هوایي حریم خوندي بولي او ټینګار کوي چې د افغانستان پر هوایي حریم تېرېدونکو هوايي شرکتونو ستونزو ته بايد پاملرنه وشي.
د اقتصادي چارو شنونکی عبدالصادق حمیدزوی وايي:« افغانستان اوس تر ډېره برید په سیمه کې داسې قراردادونه لري چې هغه په خپله د مشروعیت مساله یو طرف ته کوي. یعنې د مشروعیت مساله خنډ نه جوړوي. نو د دوی لپاره هیڅکله ګواښ نه شته او دوی کولی شي چې له افغانستان سره په مستقیم ډول معاملات ولري، ترڅو دغه ستونزه هواره کړي.»
په ورته وخت کې ځينې نور بیا د رویټرز خبري آژانس وروستي راپورته په اشارې سره وایي، د دغه ډول ستونزو رامنځته کېدو لامل د افغانستان پر بانکي سیسټم وضع شوي بندیزونه دي او د حل لار یې د افغانستان سرپرست حکومت پر رسمیت پيژندل او د وضع شویو بندیزونو لرې کېدل دي.
د سیاسي چارو شنونکی خلیل احمد نادم وايي:« هغه وخت کېدی شي چې افغانستان پر رسمیت وپېژندل شي او د افغانستان بانکونه فعال شي او د سویفټ سیسټم ورته خوشې شي چې افغانستان خپل معاملات له نړیوالو سره وکړي. زموږ سوداګر هم له دې ستونزې سره مخ دي چې دوی ( سوداګر) د پیسو انتقالات په مستقیم ډول نه شي کولی.»
د راپورونو له مخې نړیوال هوایي ټرانسپورټ ټولنې دغه خدمات، په افغانستان کې د سرپرست حکومت واک ته له رسیدو سره د ۲۰۲۱ زېږدیز کال سپټمبر میاشتې کې بند کړل چې د افغانستان پخواني نظام او حکومت لپاره راټول شوي میلیونونه ډالر تادیات همدغې نړیوال هوایي ټرانسپورټ ټولنې په خپلو حسابونو کې د کنګل په توګه وساتل.
