په داسې حال کې چې د افغانستان او پاکستان اړیکې لا هم له سیاسي او اقتصادي کړکېچونو ډکې دي، هرات کې یو شمېر شنونکو د دواړو هېوادونو ترمنځ وروستیو رامنځ ته شویو ترینګلتیاوو د تحلیل په موخه علمي_سیاسي ناسته جوړه کړه. په دې ناسته کې پر افغانستان د یاد هېواد وروستي بریدونه له نړیوالو قوانینو ښکاره سرغړونه وبلل شوه او افغانستان یې پر وړاندي د دفاع حقدار وګاڼه.
هرات کې د متخصصانو شورا رییس محمد رفیق شهیر وايي: « موږ غواړو له پاکستان سره د متقابل احترام پر بنسټ ښې اړیکې ولرو، خو له هېڅ امله سپک او تحقیرآمیز سیاستونه نه منو. موږ امېد لرو چې اسلامي امارت داسې پالیسۍ خپلې کړي چې له دې وروسته د افغانستان په چارو کې د پاکستان د مخربو لاسوهنو مخه ونیسي.»
د پوهنتون استاد عتیق الله رحیمي وايي: « پر افغانستان د پاکستان بریدونه مشروع او قانوني نه وو بلکې د ملګرو ملتونو له اجازې او منشور پرته ترسره شول. د مشروع دفاع په اړه له کره اسنادو پرته هېڅ یو هېواد نه شي کولی پربل هېواد برید وکړي. پر افغانستان د پاکستان وروستي بریدونه له نړیوالو قوانینو ښکاره سرغړونه وه او افغانستان هم حق لري چې په سیمه کې له خپلو ګتو دفاع وکړي.»
کارپوهان ټینګار کوي چې اسلامي امارت دې اقتصاد محوره بهرنۍ پالیسي غوره کړي. د دوی په باور، افغانستان کې سیاسي او امنیتي ثبات د سیمي او نړۍ په ګټه دی او کولی شي د هېوادونو اقتصادي ګټې له یو بل سره وتړي.
د پوهنتون استاد علي رضا کارګر وايي: « د افغانستان ثبات کولی شي نورو هېوادونو ته هم ګټې ولري. که فرض کړو چې د ټاپي پروژه په افغانستان کې بشپړه شي، خو لا هم باید په پاکستان او هندوستان کې پلې شي. دا هغه وخت کېدای شي چې افغانستان کې ثبات وي.»
د پوهنتون استاد جواد امیري وايي: « لومړنی مسئله چې اغېز مني، هغه اقتصادي مسئله ده. موږ نه شو کولی ووایو چې موږ به په امن کې یو، خو دا مسئله دوه اړخیزه ده، شاید یوې خوا ته یې فیصدي لږه یا ډېره وي. دواړه غاړې له جګړو اغېزمنېږي.»
له بلې خوا، هرات کې د بهرنیو چارو وزارت ریاست مسوولین وایي، د چارو کارپوهانو او متخصصانو د مشورو پر بنسټ به د افغانستان بهرنی سیاست تنظیم شي.
د هرات بهرنیو چارو ریاست مرستیال رحمت الله فیضان وايي: « د متخصصینو له خوا ډېر ښه نظریات وړاندې شول او د بهرنیو چارو وزارت ته ډېرې ګټورې نظریې ورکړل شوې. زه باور لرم چې د همدې نظریو او مشورو په رڼا کې زموږ بهرنۍ پالیسي او ډېپلوماسي عیاره شي.»
دا ناسته داسې مهال ترسره شوه چې د پاکستان پوځي رژیم له یوې میاشتې راهیسې له افغانستان سره خپلې ټولې لارې تړلې دي او یوازې له دې هېواده راستنېدونکو کډوالو ته یې د راتګ اجازه ورکړي.
