په ایران او پاکستان کې له افغان کډوالو په غیر قانونې توګه د پیسو اخیستل کومه نوې خبره نه ده.
له دې وړاندې هم داسې راپورونه او ويډیوګانې خپاره شوي چې لیدل کیږي پاکستاني او ایراني پولیس د افغان کډوالو پر نيولو او شکنجه کولو سربېره، په یو او بل نوم پیسې هم اخلي.
تازه د حال وش په نوم د ایران بشري حقونو سازمان د یوه افغان کډوال ویډیو خپره کړې او ادعا کوي چي ایراني پولیسو ورڅخه د یاد هېواد د ښاروالۍ لګښتونو په نوم، شاوخوا ۹۰ میلیونه تومانه اخیستي او خالي لاس يي افغانستان ته را شړلی دی.
د حال وش په راپور کي راغلي، ایراني پولیس له هر افغان په غیر قانوني او خپلسرې توګه تر میلیون تومانه د ښاروالۍ د لګښت په نوم اخلي.
د راپور یوه برخه: « زموږ د راپورونو پر بنسټ، له هر افغان کډوال یو میلیون او۹۵۰ زره تومان د «ښاروالۍ لګښت» په نوم اخیستل کېږي. دا په داسې حال کې ده چې هېڅ قانوني سند او روڼتیا د دې پیسو د اخیستلو لپاره نه دي وړاندې شوي او کډوال له مجبورۍ اړ دي چې دا پیسې ورکړي.»
په راپور کې ویل شوې، دا پیسي په داسې حال کی اخیستل کیږي چي د ایران ښاروالیو له خوا کډوالو ته هېڅ اسانتیاوې نه دي برابرې شوي او ترې د پيسو پر اخيستلو سربېره هم ورسره ناوړه چلن کېږي.
په ورته مهال، له ایرانه را ایستل شوي کډوال وايي، د ایراني پولیسو له خوا د وهلو او ډبولو تر څنګ، ور څخه په زور پیسي اخیستل شوې او مالکانو د کلونو کلونو مزدورۍ پیسي هم ګرځولې دي.
دوی زياتوي، پولیسو خپلو اتباعو ته سپارښتنه کړې چې هېڅ افغان کډوال ته دې د کړې مزدورۍ پیسي نه ورکول کېږي.
له ایرانه را ایستل شوی افغان کډوال وايي: « موږ ته یې د وتلو پاڼې راکړې او وویل چې په ۱۵ ورځو کې باید د ایران خاوره ترک کړو. موږ په دې ۱۵ ورځو کې هېڅ ونه شو کړای، د کور خاوندانو زموږ پیسې را نه کړې، که د کار خاوندانو ته لاړو، هغوی ویل چې میاشت مو پوره نه وي، معاش نه شو درکولی.»
له ایرانه را ایستل شوی افغان کډوال وايي: « دوه یا دوه نیم کاله مې کار وکړ، خو پیسې یې را نه کړې. ایرانیانو نغدې پیسې نه راکوې، ټولې په بانکي کارټونو کې وې، خو ټول کارټونه یې بلاک کړل. راته ووېل دا غیر قانوني ده چې نغدې پیسې واخلئ.»
دغه راز، پر خواله رسنیو داسې ويډیوګانې هم لاس په لاس کېږي چي ایراني پولیسو په یوه کانټينر کې شاوخوا ۵۰ تنه افغانان بندي کړي او په کي د اکسیجن کموالي له امله یوه ماشوم او یوه ځوان ژوند بایللی.
په ورته مهال، د سیاسي چارو شنونکي وايي، ایراني چارواکو په ډېرې سپین سترګۍ سره ټول نړیوال قوانين تر پښو لاندې کړي او د کډوالو پر وړاندې يې داسې چلن پيل کړی چې هېڅ نورم يې نه شي توجېح کولی.
د دوی په خبره، ایران دې د یوه مسلمان او ګاونډي هېواد په توګه د افغان کډوالو پر وړاندې د دوی په ټکو له ظالمانه چلن ودروي.
د سیاسي چارو شنونکی محمد اسماعیل ځدراڼ وايي: « ایران د تاریخ په اوږدو کې پر افغان مهاجرینو ظلم کړی، نیولې یې دی او د دوی شتمنۍ یې ترې ګرځولې دي. همدارنګه د افغانانو مزدوري نه ورکوي، اعدام کړي یې دي او داسې ظلمونه یې پرې کړي چې په هېڅ ځای کې نه دي شوي. پر افغان کډوالو د ظلم او زیاتي لړۍ لا روانه ده.»
د سرپرست حکومت چارواکي په دې اړه چې له ایرانې چارواکو سره يې د افغان کډوالو د روان وضعیت په اړه خبرې کړې که نه، څه نه وايي؛ خو له دې ډېر وړاندې يې ویلي و چې ایراني چارواکو سره يې د کډوالو ستونزې شریکې کړې دي.
د هرات د اطلاعاتو او کلتور ریاست د مالوماتو له مخې، ایران په تېرو دوو ورځو کې شاوخوا ۷۰ زره افغان کډوال له خپلو کورنیو سره را ایستلي او دا لړۍ لا هم روانه ده.
