له پاکستانه د افغان کډوالو له جبري اخراج سره هممهاله، په دې هېواد کې د کډوالو لپاره د ګډ غبرګون کمېټې یا جک( جې.اې.سي) په نوم د کډوالو ملاتړي بنسټ ویلي، پاکستان د ۲۰۲۳ کال له اکټوبر راهیسې ۲.۱ ميليونه افغان کډوال اخراج کړي او ۳ ميلیونه نور هغه د جبري اخراج له ګواښ سره مخ دي.
د دې بنسټ په باور، افغانستان ته ځينې ستانه کړای شوي کسان او په ځانګړې توګه د بشري حقونو او ښځو د حقونو فعالان او خبریالان له جدي ګواښونو سره مخ دي.
دغه بنسټ په زور د افغانانو شړلو لړۍ درولو ترڅنګ، په پاکستان کې له کډوالو سره پر روان چلن هم نيوکه کړې.
د کډوالو لپاره د ګډ غبرګون کمېټې ویلي: « د ۲۰۲۳ کال د سپټمبر او ۲۰۲۵ کال د جولای میاشتو تر منځ، له پاکستانه په جبري ډول ۲.۱ ميليونه افغانان افغانستان ته ستانه کړای شوي او دغه هېواد کې د راجسټر شویو کډوالو (پي .او.آر) کارت لرونکو افغانانو په اړه د پاکستان حکومت وروستۍ پرېکړه د اندېښنې وړ ده. باید په جبرې ډول د افغانانو شړل ودرول شي. موږ له پاکستان غوښتنه کوو چې د (پي.او.آر) کارت لرونکو ته د اوسېدو لپاره یو مناسب وخت ورکړل شي، ترڅو په عزت سره خپل هېواد ته ستانه شي.»
دې بنسټ د پاکستان له حکومت هم غوښتي چې له ځنډ پرته دې د افغان کډوالو د شړلو لړۍ ودروي او له نړیوالې ټولنې هم غواړي چې په دې برخه کې خپل فشارونه ډېر کړي، ترڅو پاکستان د افغان کډوالو د جبري اخراج لړۍ ودروي.
په پاکستان کې مېشت افغان کډوال وایي، هلته له ډېرو فشارونو او محدوديتونو سره د مخ کېدو له امله پرې شرايط سخت شوي او د خپلو کاروبارونو د خونديتوب لپاره له پاکستان د مهلت غوښتنه کوي.
په پاکستان کې دېره افغان ملک مجاهد شینواری وايي: « موږ د اسلامي امارت له حکومت غواړو چې د ملګرو ملتونو په مرسته د پاکستان له حکومت سره خبرې وکړي، ترڅو افغان مهاجرین له دې مشکل ووځي، د دوی په خلاف عملیات ونه شي او ونه نیول شي.»
په اسلام اباد کې د افغانستان سفارت هم له افغان کډوالو سره د پاکستان سخت چلن تایيدوي او وایي، له تېرو درېيو ورځو راهیسې ۸۰۰ افغانان له دې هېواد اخراج شوي.
د سفارت مسوولین د پاکستان دغه پرېکړه يو اړخيزه بولي او له افغانانو سره د روان چلن دوام د کابل او اسلاماباد د اړيکو پر زيان ګڼي.
اسلام اباد کې د افغان سفارت د کډوالو چارو اتشې مرستيال مولوي ارسلاح خان حقیار وايي: « دا پرېکړه په داسې حال کې چې نه افغان حکومت او نه هم ملګري ملتونه په جریان کې اچول شوي. دا یو طرفه پرېکړه او افغانانو ته سخت حالت دی. دلته د افغانانو شتمنۍ او کاروبارونه پاتې دي او له ځینو کورنیو یې ماشومان وړي او کورنۍ یې پرېښانه ده.»
له دې سره سم، له ایرانه د افغان کډوالو پر جبري اخراج سربېره د هه نګاو په نوم د بشري حقونو سازمان وايي، په ایران کې د ۲۰۲۵ کال په جولای میاشت کې د اعدام شویو ۹۶ زندانیانو له ډلې ۵ هغه یې افغانان وو.
ههنګاو د راپور په خپرولو سره ویلي: « په تېره یوه میاشت کې د ایران اسلامي جمهوریت په زندانونو کې لږ تر لږه ۹۶ بندیان اعدام شوي دي. دا د ۲۰۲۴ کال د جولای پرتله چې ۵۵ اعدامونه په کې ثبت شوي وو، لږ تر لږه ۴۱ قضیې چې ۷۴.۵ سلنه کېږي، زیاتوالی ښیي.»
د سیاسي چارو کارپوهان وایي، ایران او پاکستان له افغان کډوالو د فشار د وسیلې په توګه کار اخلي او ټینګار کوي چې کابل، اسلام اباد او تهران ترمنځ باید دوامداره خبرې پیل شي، ترڅو د افغان کډوالو د جبري اخراج مخنیوي وشي. دوی ټینګار کوي چې د ایران قضایي نظام له افغان کډوالو سره په چلن کې روڼتیا نه لري.
د چارو کارپوه جنت فهیم چکري وايي: « له ګاونډیو او سیمه ییزو هېوادونو او نړۍ سره خبرې وکړي او دا ستونزه له ډېپلوماټیکو لارو حل کړي. هغه کسان چې مجرم او تورن ګڼل شوي، باید د افغانستان په داخل کې محاکمه شي او که چېرې په نورو هېوادونو کې محاکمه کېږي، باید د اسلامي امارت تر نظر لاندې محاکمه شي، ترڅو له عادلانه او منصفانه فیصلو ډاډ ترلاسه شي.»
له پاکستانه د افغان کډوالو د ستنولو په اړه اندېښنې داسې مهال دي چې تر دې وړاندې ایران هم په بې ساري ډول د افغان کډوالو د جبرې اخراج لړۍ چټکه کړې.
د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت د مالوماتو له مخې، تېر کال ایران او پاکستان ۲ میلیونه کډوال افغانستان ته را شړلي دي.
