ټاکل شوې ده چې د راتلونکې ډېسمبر میاشتې پر۹ مه جرمني د افغانستان په تړاو د یوې ناسته کوربه وي، د دې ناستې د اجنډا د هېواد سیاسي او بشري وضعیت ارزونه ښودل شوې.
که څه هم په سر کې داسې ویل کېدل، چې دې ناسته کې به د سرپرست حکومت استازي ته د ګډون بلنه ورکړل شي، خو د مالوماتو له مخې، ښايي دغه ناسته هم د نورو هغو په څېر د افغان حکومت له استازي پرته ترسره شي.
د سیاسي چارو شنونکو په باور په ټولو هغو ناستو کې چې د افغانستان مسله یې د بحث اصلي محور جوړوي، خو سرپرست حکومت ته د ګډون بلنه نه ورکول کیږي تر شا یې سیاسي موخو ته رسېدل وي.
د دسیاسي چارو شنونکی عزیز معارج وايي: « هره هغه ناسته چې د افغانستان په تړاو په نړیوال سټېج یا د سیمې په کچه جوړېږي او د افغانانو یا د اسلامي امارت استازی هلته ګډون نه کوي یا چا چې ګډون کړی د همدوی د سیاسي موخو لپاره داسې غونډې جوړېږي، ځکه په معامله، تعامل، حل لاره، جرګو او هره بله مسله کې به مقابل لوری هلته حضور لري څو خپلې خبرې ولري او له خپلې موضوع دفاع وکړي.»
ځېنې نور بیا وايي، په تېرو دوو کلونو کې که څه هم د افغانستان د قضیې د هراړخیز حل په موخه په سیمه او نړۍواله کچه ګڼې ناستې ترسره شوي؛ خو د افغان حکومت نه حضور یې پایلې تر خپلې شعاع لاندې راوستي.
د سیاسي چارو شنونکی عبدالجبار اکبري وايي: « هر هېواد د افغانستان پر وړاندې خپلې ګټې او لویې موخې لري، هر یو هڅه کوي چې د افغانستان په قضیه کې ځان وویني، کله غونډې جوړوي، کله اندېښنې څرګندوي، کله خواخوږي کوي او کله هم د اسلامي امارت په رسمیت د نه پېژندلو موضوع وړاندې کوي؛ نو دې هر څه ته په کتو زه فکر کوم کومې غونډې چې ترسره کېږي د اوسني حکومت د استازولۍ د نشتون په صورت کې دا غونډې هېڅ کومه پایله نه لري او نه کومه مثبته ګټه لري.»
بل باور بیا دا دی چې په تېرو دوو کلونو کې د اسلامي امارت پالیسیو او تګلارو دې ته زمینه برابره کړې، چې لا هم د هېڅ هېواد له لوري په رسمیت ونه پېژندل شي او ترڅنګ یې په ورته نړیوالو ناستو کې افغان حکومت ګوښې پاتې شي.
د دوی په باور دواړو لورو ته پکار ده چې د ستونزو حل لپاره باید د یو بل مشروع غوښتنې ومني او په واقعي ډول حل ته یې لارې چارې ولټوي.
د سیاسي چارو شنونکی واحد فقیري وايي: « دا په دې دلالت کوي چې افغان حکومت په دې نه دی توانېدلی چې نړیوالې ټولنې ته قناعت ورکړي چې موږ د افغانستان استازي یو او نړیواله ټولنه باید راسره خبرې وکړي. موږ په دې باید فکر وکړو چې ولې نړیوالې ټولنې داسې موقف غوره کړی، د دې لاملونه روښانه دي، افغان حکومت لومړی باید د ښځو او بشري حقونو ته احترام وکړي.»
د سیاسي چارو شنونکی یحیی چاووش وايي: « ښه دا ده چې هم نړیواله ټولنه او هم اسلامي امارت دې مسلې ته جدي پاملرنه وکړي او له هرې لارې چې وي دې موضوع ته یوه قانوني د حل لاره پيدا کړي.»
که څه هم اسلامي امارت په ځلونو د ورته ناستو پایلې ننګولي او د خپل استازي د ګډون غوښتنه یې کړې خو نړۍواله ټولنه بیا افغان حکومت پر دې تورنوي چې ګواکې د دوحې په هوکړه کې یې کړې ژمنې نه دي عملي کړي او د ښځو او افغان نجونو د زدکړو او کار حقونه یې تر پښو لاندې کړي.
