د سیاسي چارو یو شمېر تحلیل کوونکي وايي، که نړۍ د افغانستان پر وړاندې خپلې اوسنۍ تګلارې ته چې سیاسي او اقتصادي بندیزونه دي دوام ورکړي، نه یوزاې افغان ولس به وځپي، بلکې د دوی لپاره هم ګواښوونکی زنګ کېدی شي.
د وی وايي، نړیوال باید خپل اوسنی دریځ بدل کړي او له افغانستانه خپلې دیپلوماتیکې او اقتصادي اړیکې له سره ونیسي .
د ولسي جرګې پخوانی غړی کمال ناصر اصولي وايي:« نړۍ باید افغانان یرغمل نه کړي،په هرډول چې کېږي،دافغانستان فعلي نظام دې د افغانانو لپاره ژر تر ژره پر رسمیت وپیژني، ترڅو موږ وکولای شوو،له نړۍ سره خپلو اقتصادي اړیکو ته دوام ورکړو او له غربت ووځو.»
ځینې بیا په دې باور دي،چې هغه مهال د نړیوالو اوسنی دریځ د افغانستان لپاره ستونزه جوړه وي،چې ورځې بلې ته دا نزوا پر لور روان وي او هغه مهال که د نړۍ لپاره پر ګواښ هم بدل شي، نو نړیوال به د خپلو اصولو پر اساس ورسره تعامل وکړي او د حل لار به یې راوباسي.
تحلیل کوونکی طارق فرهادي وايي:« هغه مهال د افغانستان لپاره ګواښ جوړېدای شي،چې ورځې بلې ته په نړیواله ټولنه کې منزوي شي او هغه مهال کې افغانستان د نړۍ لپاره ګواښ هم وي،خو نړۍ به یې د خپلو اصولو پر اساس حل کوي او د افغانانو خبرې نه اوري ،ځکه نو له نړۍ سره په دغه برخه خبرې کول اړین دي.»
اسلامي امارت له وړاندې ګاونډ، سیمې او نړۍ ته ډاډ ورکړی،چې هېڅ کله به له افغانستانه دوی ته ګواښ پیښه نه شي او په دې تړاو دې هېڅ نږدې او لرې هېواد اندیښنه نه کوي.
له هغې وروسته چې د جمهوریت سقوط او د اسلامي امارت واک ته ورسېد، د نړۍ یو شمیر مهمو هېوادونو له افغانستان سره خپلې هر ډول اړیکې پرې کړي او وېره یې دا ده،چې له افغانستانه به ورته ګواښ پیښ شي.
