بلخ ولایت کې د سرحدونو او قومونو ریاست له لوري د شخړو حل او ناسمو دودونو د مخنیوي په موخه جوړې شوې ناستې ته د دې ولایت دیني عالمان، قومي مخور او چارواکي بلل شوې.
په دې ناسته کې د ناسمو دودونو د له منځه وړلو او په دې برخه کې د خلکو د عامه پوهاوي کچې لوړولو کې د رسنیو پر رول ټینګار شوی.
دیني عالمان وايې، رسنۍ او ممبر دوه هغه ادرسونه دي چې له لارې په اسانۍ خلکو ته پيغام رسېږي چې د ټولنیزو شخړو او ناسمو دودونو کې هم موثر رول لري.
دینی عالم محمد رسول بلخي وايي:« رسنۍ بهترین کار کوي چې د ټولنې ناخوالو مخنیوي او عامه پوهاوي کې مهم رول ادا کوي. ځیني خلک رسنۍ بدې بولې خو هغه مسوولیت چې رسنۍ ادا کوي بل څوک یې نه شي کولی. څنګه ملا په ممبر خلکو ته پوهاوی ورکوي نو همداسې رسنۍ ولس ته پیغام رسوي، نو عالمان له دغسې رسنیو سره کینې او د شخړو حل په موخه خپل شرعي احکام بیان کړي څو ټولنه اګاه شي، دا پوهاوی یوازې پر ممبر نه کېږي.»
قومي مشر محمد عثمان کریمي بیا وايي:« رسنۍ په ټولنه کې خورا مهم رول لري، هره ټولنه کې رسنۍ یوه قوه ده، د درې دولتي قواوو ترڅنګ چې مقننه، اجراییه،قضایه دي څلورمه یې رسنۍ ده، همدا رسنۍ دي چې په عامه پوهاوي کې خپل مسوولیت ادا کوي.»
په ورته وخت کې یو شمېر قومي مشران وایي، د ټولنیزو شخړو حل او د ناسمو دودونو مخنیوی یوازې د حکومت نه، بلکې د قومي مخورو مسووليت هم دی چې د دې مسولیت په ترسره کولو سره راتلونکي نسلونه له ستونزو ژغورلی شي.
قومي مشر منیر مشواڼی په دې اړه وايي:« دې کې ۱۰۰ سلنه قومي مشران رول لري او موږه ډېری شخړې او له کالونو را پاتې دوښمنۍ مو بغیر له دولتي اورګانونوپه سیمو کې حل کړي.»
یو بل قومي مشر عبد الباقي بیا وايي:« هرځای چې کوم جنجال رامنځته شي یا د مبایل له لارې او یا هم حضوري ورغلي یو حل کړی مو دی، که د دواړو لورو هرڅومره درد په زړه کې وي د قومي مشر په منځګړیتوب هر څه له منځه ځي.»
په همدې حال کې د بلخ ولایت د سرحدونو قومونو، او قبایلو چارو ریاست هم مني چې د رسنیو له لارې د عامه پوهاوي خپرونو په تولید سره دغه ولایت کې ټولنیزې شخړې کمې شوي او هڅه کوي چې یادې برخې ته لا پاملرنه ډېره کړي.
د بلخ ولایت قومونو، قبایلو او سرحدونو چارو رییس سردار محمد محمدي وايي:« له قومي مشرانو او مخورو څخه د شخړو پر حل کې همکاري غواړو، قومي مشران د ناسمو رواجونو په لمنځه وړلو کې مهم رول لري، خو د رسونې او عامه پوهاوي کې بیا دغه رسنۍ خورا مهمې دي، رسنیو سره انشاالله زموږ ریاست همکار دی او نورې ادارې هم ورسره پوره همکارې دي.»
د بلخ قومونو، قبایلو او سرحدونو چارو ریاست د مالوماتو پر اساس، د دغه ولایت په مرکز او ۱۶ ولسوالیو کې یې له تېر یوه کال تر دې مهاله شاوخوا ١٣٠ شخړې حل کړې دي.
