د دې پولې پرانستل کولی شي افغانستان ته لوی اقتصادي فرصتونه برابر کړي او چین ته د افغانستان، ایران او منځني ختیځ پر لور مستقیمه ځمکنۍ لار پرانیزي.
ایرو ایشیا رسنۍ په دې اړه د یوه تحلیلي راپور په خپرولو سره ویلي، په ۲۰۲۳میلادي کال په کابل کې د افغانستان لپاره د چین سفیر ژاو شینګ خپل کار پیل کړ او د اسلامي امارت له چارواکو سره ناسته وکړه.
اسلامي امارت له هغه وخت راهیسې له چین څخه د افغانستان او چین ترمنځ د پولې پرانستلو لپاره خپلې هڅې روانې ساتلې دي چې ښايي په دې برخه کې د پام وړ پرمختګ رامنځته شي.
د چین له خوا داسې یو اقدام کولی شي د یوه داسې سوداګریز دهلېز جوړېدو زمینه برابره کړي چې د چین له ختیځ سمندرګي څخه تر فارس خلیج پورې وغځېږي.
د ایرو ایشیا رسنۍ د تحلیل یوه برخه کې راغلي: « چین او افغانستان د دواړو هېوادونو ترمنځ د تګ راتګ لپاره یوازې یوه لار لري چې هغه د واخان دهلېز دی. دغه دهلېز له ډېرې پخوا راهیسې د چین له خوا تړل شوی دی.»
ایرو ایشیا لیکي، په دې تړاو که څه هم د چین چلن محتاطانه وو، خو په روان ۲۰۲۶ میلادي کال کې یې د افغانستان پولې ته نږدې سنلینک په نوم د نوې ولسوالۍ یا اداري واحد جوړول د چین د ارادې څرګندويي کوي.
دې رسنۍ وړاندې په دې تړاو د یوه شنونکي فیلیپ ایسي نظر راخستې او لیکلي یې دي چې د سنلینګ ولسوالۍ جوړېدل ښايي د سیمهییز ادغام د پراخ بهیر برخه وي او د «واخان دهلېز » د سړک جوړولو لپاره د چین سټراټیژیک نیت څرګند کړي.
رسنۍ دغه راز زیاته کړې، که دا سړک جوړ شي، نو افغانستان او چین به له نږدې یوې پېړۍ وروسته یو ځل بیا سره ونښلول شي.
په تحلیل کې دغه راز زیاته شوې: « د چین له خوا دغه اداري بدلون ښايي له افغانستان او له هغه هاخوا له مرکزي اسیا سره د چین د لا زیات ادغام د پلان نښه وي.»
ایرو ایشیا وړاندې لیکي، د افغانستان اوسني حکومت لپاره د افغانستان او چین ترمنځ د پولې پرانستل یو ملي لومړیتوب دی او کابل کولی شي بېجینګ ته دا استدلال وړاندې کړي چې د واخان له لارې د پولې پرانیستل به چین له منځني ختیځ سره ونښلوي.
د دوی په خبره، ښايي د کابل هڅو هم تر یوه حده نتیجه ورکړې وي؛ ځکه چې د بدخشان ولایت چارواکو ویلي، د چین سفیر دوی ته ډاډ ورکړی چې د چین حکومت به د واخان لارې د جوړولو طرحه تایید کړي.
د افغانستان او چین ترمنځ د پولې پرانستلو په اړه دا تحلیل داسې مهال خپور شوی او د دې لارې سیمه ییزو ګټو ته یې اشاره کړې چې افغانستان لا د مخه د واخان سړک جوړولو کار پیل کړی او تر ډېره یې چارې هم بشپړې شوې دي.
اکثریت اقتصادي شنونکي د دې لارې پرانستلو ته خوشبینه دي او وايي، د دواړو هېوادونو ترمنځ د پولې پرانستل او د مستقیم تګ راتګ زمینې برابرېدل به د دواړو هېوادونو ترمنځ سوداګریزه راکړه ورکړه په بې ساري توګه زیاته کړي.
دوی دا هم وايي چې له دې سره به افغانستان په یوه ټرانزیټي هېواد بدل شي او له دې درکه به هم کافي عواید ولري.
