د افغان کډوالو د ځورونې او په زور شړلو ترڅنګ، د هه نګاو په نوم د ایران بشري حقونو سازمان په یاد هېواد کې د افغانانو په ګډون د ۱۲۲ تنو د اعدام خبر ورکړی.
دې سازمان په یوه راپور کې ویلي، دغه کسان د روان کال په اپریل میاشت کې اعدام شوي چې د تېر ۲۰۲۴ کال د لومړۍ ربع پرتله ۵۹ سلنه زیاتوالی ښيي.
راپور زیاتوي، د اعدام شویو کسانو ډېره برخه هغه کسان دي چې د نشه یي توکو د قاچاق په جرم نیول شوي وو.
د راپور یوه برخه: « په ایران کې د ۱۲۲ بندیانو د اعدام حکم د روان کال په اپریل میاشت کې اجرا شوی. په دې بندیانو کې ۳ تنه سیاسي، ۵ تنه مذهبي، ۴ مېرمنې، ۳۲ بلوڅان، ۳۵ لوران، ۱۴ کردان، ۱۱ترکان او ۶ تنه افغانان شامل دي.»
له دې سره، ایران کې یو شمېر مېشت افغانان وایي، په سخت وضعیت کې دي او په خبره یې په دې ورستیو کې د ۲ میلیون افغان کډوالو د پېژندنې اسناد د یاد هېواد د حکومت له لوري باطل اعلان شوي چې له امله یې ناڅرګند برخلیک سره مخ دي.
په ایران کې افغان کډواله لینا نذیر وايي: « په عمومي توګه، ایران کې د افغان کډوالو ژوند له سختیو ډک دی او له ګڼو ستونزو سره مخامخ دي. دا ستونزې هغه مهال نورې هم زیاتې شوې چې د ایران حکومت ۲ میلیونو تنو افغان کډوالو ته د سرشمېرنې ورکړې پاڼې باطلې اعلان کړې. په دې سره ۲ میلیونه افغان مهاجران له ناڅرګند برخلیک سره مخ شول. همدارنګه د ایران حکومت له بېلابېلو لارو پر افغانانو فشارونه زیات کړي، ترڅو افغانان په خپله د ایران پرېښودلو ته اړ شي.»
د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت له ویاند سره له پرله پسې اړیکو سره ونه توانېدو چې نظر یې له ځان سره ولرو، خو د کډوالو حقونو یو شمېر مدافعین وایي، ایران په خپلسري ډول د افغانانو اعدام چاره ترسره کړې چې په خبره یې دا د نړیوالو اصولو خلاف عمل دی.
دوی له نړیوالو سازمانونو غواړي چې په یاد هېواد کې د افغان کډوالو د اعدام دغه لړۍ ودروي او قضیې یې وڅېړي.
د کډوالو د حقونو مدافع ګلاخان بهادري وايي:« د ایران په زندانونو کې د افغان کډوالو داسې خودسرانه اعدامونه د بشري حقونو ضد عمل دی. په دې اړه باید نړیواله ټولنه او د افغانستان اوسني مسوولین په ایران کې د بندي افغانانو وضعیت ته جدي پاملرنه وکړي او د بشري حقونو له دې ضد عمل مخه ونیسي. باید د افغانانو د اعدامولو پر ځای له بدیلو لارو یا نورو سزاګانو کار واخیستل شي او اعدامونو ته د پای ټکی کېښودل شي.»
دا په داسې حال کې ده چې له دې وړاندې د ایران د بشري حقونو یوه سازمان په خپل کلني راپور کې اعلان کړی وو چې یاد هېواد په تېر کال کې شاوخوا ۸۰ افغانان په بېلابېلو زندانونو کې اعدام کړي چې دا شمېرې د ۲۰۲۳ زېږدیز کال په پرتله درې برابره زیاتوالی ښيي.
