د افغانستان په اړه د ازبکستان پلازمېنه تاشکند کې له نړیوالې ناستې وروسته، تاشکند د شانګهای همکاریو سازمان د بهرنیو چارو وزیرانو د ناستې کوربه وه،خو دا ځل په کې افغانستان ته بلنه نه وه ورکړل شوې.
د یاد سازمان په دې ناسته کې ازبکستان،تاجکستان،روسیې،قرغزستان،هند او پاکستان ګډون کړی وه.
د افغانستان اسلامي امارت د بهرنیو چارو سرپرست وزیر مولوي امیر خان متقي،چې دا مهال ازبکستان کې دی،د شانګهای همکاریو سازمان د بهرنیو چارو وزیرانو په لړ کې وړمه ورځ د پاکستان چین او ازبکستان د بهرنیو چارو له وزیرانو سره لیدلي دي.
د سیاسي چارو کارپوهان وايي، د اسلامي امارت پر رسمیت نه پېژندل یوه لویه ستونزه د، چې افغانستان ته په مهمو ناستو کې بلنه نه ورکول کېږي.
د سیاسي چارو کارپوه عزیز معارج وايي:« هغه ډله،چې تر اوسه پورې په تورلیست کې موجوده وي او پر رسمیت هم نه وي پېژندل شوې، دولت یې هم لنډمهاله وي، نو دوی نه شي کولای،چې ډاډ یا امنیتي تضمین د شانګهای سازمان ته ورکړي، نو همدا لامل دی،چې شانګهای سازمان له دې ډډه کړې،چې طالبانو ته بلنه ورنه کړي.»
افغانستان د شانګهای همکاریو د سازمان څارونکی هېواد دی،چې په تېرو څو کلونو کې هڅه وشوه، افغانستان د دې سازمان غړیتوب ترلاسه کړي،خو تر اوسه پورې دا چاره نه ده ترسره شوې.
دا کنفرانس چې تر ډېره اقتصاد محوره پالیسي لري،غړي هېوادونه تل د افغانستان د امنیت له پلوه اندېښنه لري.
د سیاسي چارو کارپوهه ډیوه پتنګ وايي، په داسې ناستو کې د افغانستان نه ګډون تاواني ده،خو له بل پلوه د شانګهای سازمان ته هم په سیاسي لحاظ تاون پېښولی شي.
ډیوه پتنګ زیاته کړه:« خو له هغې ورځې،چې پر افغانستان طالبانو حاکمیت پيدا کړی، دوی ته بلنه نه ده ورکړل شوې. که څه هم افغانستان ډېر مهم موقف لري، په ځانګړي ډول د سیمې امنیت برخه کې،نو د دوی بلنه ډېره زیاته مهمه ګڼل کېږي.»
د دغه سازمان یو بل هدف د نشه یي توکو قاچاق مخنیوی دی،چې تل یې د افغانستان له اړخه وېره محسوسوله،خو اوس د مخدره توکو قاچاق او کرکیله د اسلامي امارت تر حاکمیت لاندې یو سخت کار دی.
د سیاسي چارو کارپوه طارق فرهادي وايي:« شانګهای کې افغانستان د بحث وړ موضوع ده. د دې له کبله چې افغان حکومت اوس په رسمیت نه دی پېژندل شوی، لکه اسلامي هېوادونو غونډه چې پاکستان کې ترسره شوه، د هغې په څېر په دې کې افغانستان ریښتینی ګډون نه درلود. په هغه ورځ هم متقي د جوماتونو لیدنو ته ولېږل شو. غونډې د دې لپاره وې چې موږ زیات غواړو افغانستان یې ګډونوال وي.»
کارپوهان وایي،د سیمې هېوادونه که غواړي،سیمه کې ثبات راشي، باید د افغانستان له اسلامي امارت سره رسمي اړیکې وپالي.
