په داسې حال کې چې وروستيو ورښتونو راتلونکي اوبيز کال ته د خلکو تمې زياتې کړې، خو ملګري ملتونه بيا د ژمي سختېدو له امله له ګاونډيو هېوادونو د راستنو شویو افغانانو وضعيت ته اندېښمن دی.
د کډوالو په چارو کې د ياد سازمان عالي کمېشنري وايي، چې ژمي په راتګ سره د امکاناتو کموالي له امله د راستنو شویو وضعیت له سخت حالت سره مخ شوی او زياتوي، چې په ورځنۍ توګه هېواد ته له پاکستان او خيبرپښتونخوا نور راستنېدونکي هم له ورته حالت سره مخ کېدونکي دي.
په افغانستان کې د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو عالي کمېشنرۍ استازی عرفات جمال وايي: (( دا یو لوی شمېر او د نفوسو له اړخه پیاوړی ټکان او بدلون دی. په افغانستان کې له دې ستونزې سره څه نا څه مبارزه شوې، خو دا چې دغه شمېر کسانو ته رسېدنه وشي، روانې هڅې یې له ناکامۍ سره مخ کړې.))
ځيني افغان کډوال وایي، چې د اسلامي امارت او ملګرو ملتونونو پر غوښتنو سربېره هم په خيبرپښتونخوا او پاکستان کې د دوی وضعيت نه دی ښه شوی او پوليسو ورته سر له دوشنبې له ځينو سيمو څخه د ایستلو اعلان کړی.
په پاکستان کې افغان کډوال مجاهد شینواری څرګندوي: (( په ځینو کمپونو کې د افغان کډوالو کورونه ورانوي او کډوالو مشرانو له ځايي پاکستان مسوولینو سره لیدلي خو هغوی ورته وايي چې افغانانو ته دلته وخت نشته او افغان کډوالو مشران یې بندیا کړي او اوس یې ورته ویلي چې سر له سبا دوشنبې به د افغان کډوالو کورونه ړنګیږي او مشران به یې بندیان کېږي. ))
بل پلو د کډوالۍ حقونو مدافعان هم په ځینو هېوادونو په ځانګړې توګه په پاکستان کې د افغان کډوالو د ستونزو او ننګونو یادونه کوي او د حکومت په ګډون د کډوالو له ملاتړو بنسټونو غواړي، چې د دوی ستونزې حل کړي.
د کډوالو حقونو مدافع علي رضا کریمي زیاتوي: (( په داسې حال کې په زوره د افغان کډوالو رایستنه چې هېواد کې هوا یخه شوې او بې کاري زیاته ده، د بشري حقونو څخه ښکاره سرغړونه بلل کېږي او له نړیوالو بنسټونو غواړو چې د کډوالو حقونو ته رسېدنه وکړي. ))
حکومت د راستنو شویو ستونزو په اړه تازه څه نه دي ويلي، خو وړاندې يې ورته د ستونزو د حل ډاډ ورکړی وو. د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت له لوري وروستۍ خپرې شوې شمېرې ښيي،چې په ايران، خيبرپښتونخوا او پاکستان کې د افغان کډوالو د جبري ایستلو لړۍ له پیله تر دې مهاله شاوخوا ۷ ميليونه افغانان بېرته هېواد ته راستانه شوي دي.
