له پاکستان سره د افغانستان د سوداګریزو لارو بندېدو په دوام ایراني چارواکي وایي، له افغانستان سره یې سوداګريزې او ټرانزیټي اړیکې د پراخېدو په حال کې دي.
د دې هېواد د خراسان رضوي والي ویلي، د دوغارون له بندر څخه افغانستان ته د سږکال صادراتو ارزښت ۳.۲ میليارد ډالرو ته رسېدلی.
د خراسان رضوي والي غلام حسين مظفري وايي: « د دوغارون د سوداګریزې ـ صنعتي آزادې سیمې اداري جوړښت تازه جوړ شوی. هڅه کوو دا سیمه په یوه سوداګریز او ټرانزیټي موقعیت بدله کړو. د دوغارون له بندره افغانستان ته د ایران د کلنيو صادراتو ارزښت شاوخوا ۳ میلیارده او ۲۰۰ میلیون ډالرو ته رسېدلی.»
نوموړي همدا راز ویلي، د افغان او ایراني سوداګرو لپاره د اسانتیاوو رامنځته کولو او د دې سیمې له لارې د دواړو هېوادونو ترمنځ د آزاد تګ راتګ په موخه یې له افغان چارواکو سره خبرې روانې دي.
هڅه مو وکړه په دوغارون بندر کې د اسانتیاوو رامنځته کولو لپاره د ایراني چارواکو د دې څرګندونو په اړه د صنعت او سوداګرۍ وزارت د مسوولینو نظر هم له ځان سره ولرو، خو زموږ اړیکو ته یې ځواب را نه کړ.
یو شمېر سوداګر د افغانستان او پاکستان ترمنځ د سوداګرۍ په برخه کې وروستیو ترینګلتیاوو ته په کتو، له ایران سره د ټرانزیټ او سوداګرۍ پر پراختیا ټینګار کوي.
سوداګر عبدالنصیر رښتیا وايي: « وروسته له هغې چې پاکستان سره زموږ تجارت ودرېده، بېله شکه ایران سره زموږ د سوداګرۍ کچه له ۳ میلیارد ډالرو پورته شوه او احتمال شته چې له دې هم پورته شي. په ټولیزه توګه باید ووایم چې موږ باید خپل واردات مدیریت کړو؛ که چېرې مدیریت نه شي، کولی شي د افغانستان صنایع او داخلي تولید تضعیف کړي. اسلامي امارت باید پر هغو مشابه توکو تعرفه لوړه کړي چې موږ یې په داخل کې تولیدوو، ترڅو د افغانستان تازه ټوکېدلي صنایع له ماتېدو سره مخ نه شي.»
د اقتصادي چارو یو شمېر شنونکي بیا وایي، پر ایران د امریکا له اقتصادي بندیزونو سربېره، له افغانستان سره د دې هېواد د سوداګرۍ کچې لوړېدل غوره ګام دی.
د اقتصادي چارو شنونکی نجیب الرحمان شمال وايي: « د ایران اسلامي جمهوریت له اوږدې مودې راهیسې تر اقتصادي بندیزونو لاندې دی، له همدې امله هغه یوازینۍ لاره چې ایران له منځنۍ آسیا او بیا نړۍ سره نښلوي، د افغانستان لاره ده. دوی یوازې تېر کال افغانستان سره تر ۳ میلیارد ډالرو زیاته سوداګري کړې او دا کولی شي د ایران په اقتصاد کې ژور رول ولري. هیله ده اسلامي امارت هم د افغانستان ملي ګټو ته په کتو، له ایران سره تجارتي اړیکې عیارې کړي.»
د دوغارون بندر پر سوداګرۍ او ټرانزیټ سربېره، د افغانستان او ایران ترمنځ د ګډو کولتوري او فرهنګي اړیکو د پیاوړتیا اصلي لار هم بلل کېږي.
افغانستان له ایران سره د دې هېواد د خراسان رضوي ولایت له لارې ۳۰۲ کیلومټره ګډه پوله لري او هر کال د دواړو هېوادونو زرګونه وګړي پرې تګ راتګ کوي.
