د ریاست الوزراء اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر وايي، اسلامي امارت د سیمه ییز او نړیوال مشارکت په برخه کې په هر اړخیز اقتصادي او سیاسي اصالت باور لري، خو د ده په خبره، دلته اساسي شرط دا دی چې لویو ارزښتونو او اصولو ته متقابل احترام موجود وي.
ملا برادر د شنبې په ورځ بلخ کې د یوه سوداګریز مارکېټ پرانېست غونډې ته د خبرو پرمهال زیاته کړې، نړۍ باید د بندیزونو او فشارونو په ځای له اسلامي امارت سره اقتصادي اړیکې پراخې کړي.
ملابرادر دغه راز ویلي، یو پیاوړی او هوسا افغانستان د نورو هېوادونو په زیان نه بلکې د دوی له هوساینې او پیاوړتیا سره مرسته کوي.
د ریاست الوزراء اقتصادي مرستیال زیاته کړې: «موږ د سیمې او نړۍ له هېوادونو هم غواړو چې د تحریمونو او بې ځایه فشارونو پر ځای دې له اسلامي امارت سره اقتصادي اړیکې نرمې او پراخې کړي. په سیمه کې یو هوسا او پیاوړی افغانستان د نورو هېوادونو په زیان نه دی بلکې د نورو هېوادونو له هوساینې او پیاوړتیا سره مرسته کوي. اسلامي امارت د سیمه ایز او نړیوال مشارکت په برخه کې په هر اړخیز اقتصادي او سیاسي اصالت باور لري؛ مګر دا چې لویو ارزښتونو او اصولو ته متقابل احترام موجود وي.»
د ریاست الوزراء اقتصادي مرستیال په خپلو خبرو کې زیاته کړې، له خصوصي سکټور سره د سترو اوږد مهاله پروژو په برخه کې د اسلامي امارت تعامل د دې واضېح پیغام ورکوي چې په افغانستان کې د کورنۍ او بهرنۍ پانګونې لپاره زمینه برابره شوې ده. د ده په خبره، هر څوک کولی شي له دې موقع مناسبه ګټه پورته کړي.
ملا برادر دا څرګندونې داسې مهال کړې چې دا مهال د ازبېکستان او ایران مشرانو هم په خپلو وروستیو څرګندونو کې له افغانستان سره د تعامل په اړتیا ټینګار کړی او وايي، افغانستان د سیمې په سترو اقتصادي پروژو کې مهم رول لري.
دغو مشرانو ویلي، دوی ته په کار ده چې په ګډه داسې اقدامات ترسره کړي چې په سیمه ییزو همکاریو کې افغانستان فعاله برخه واخلي.
له بل لوري، ځینې څارونکي هم په اوسنیو شرایطو کې له افغانستان سره د سیمې او نړۍ د هېوادونو د اړیکو پر پراختیا ټنیګار کوي او وايي، له دې سره به اکثریت ستونزې حل شي.
د اقتصادي او سیاسي چارو کارپوه خلیل احمد نادم وايي: « دا ډېره ښه خبره ده چې هېوادونه له افغانستان سره تعامل وکړي او په رسمیت یې وپېژني. دا چې له نړۍ سره د افغانستان اړیکې ښې کېږي او ورسره نړۍ ته الوتنې کېږي، پانګونه کېږي، نړیوال موسسات راځي او د افغانستان استازي به په نړۍ او ملګرو ملتونو کې شتون ولري، دا هرڅه ډېر ښه دي او افغانستان ته ګټه رسوي.»
له افغانستان سره د تقابل او فشار په ځای د اقتصادي اړیکو د پراخولو دا غوښتنه داسې مهال کیږي چې همدا اوس له هند او ایران څخه نیولې تر منځنۍ آسیا پورې د دوه اړخیزو اقتصادي او سیاسي اړیکو د پراخولو په برخه کې پراخې هڅې روانې دي.
د سیمې او ګاونډ هېوادونو ته د اسلامي امارت د لوړ پوړو چارواکو او په ورته وخت کې کابل کې هره دویمه ورځ د ګاونډ او سیمې هېوادونو د پلاوو پرله پسې سفرونه دا جوتوي چې له افغانستان سره په سیمه ییزه کچه تعامل په پراخېدو دی او دا تعامل د سوداګریزو او اقتصادي اړیکو پیاوړې کولو ته زمینه برابروي.
اسلامي امارت په داسې حال کې چې له ټولو هېوادونو سره د اقتصادي او سوداګریزو اړیکو د پراختیا غوښتونکې دی، خو دا ټینګار هم کوي چې دا اړیکې باید د سیاسي فشارونو د وسیلې په توګه و نه کارول شي.
د اسلامي امارت له خوا له پاکستان سره د ټولو سوداګریزو او اقتصادي اړیکو له منځه وړلو یو اساسي علت هم دا و چې اسلام اباد له لسیزو راهیسې له افغانستان سره سوداګریزې اړیکې د سیاسي فشار د وسیلې په توګه کارولې.
