د افغانستان اسلامي امارت د ویاند مرستیال بلال کریمي وايي، د مرکزي اسیا او د سیمې د یوه هیواد په توګه په قزاقستان کې د کړکیچونو زیاتیدل،ناخواسته پر افغانستان او شااوخوا هېوادونو هم منفي اغیز کولای شي.
کریمي زیاتوي:« اسلامي امارت د پالیسۍ او موقف له مخې دې ته لېواله دی،چې په ټولو هېوادونو کې ارامي وي او هېڅ هېواد له کړکېچ سره مخ نه وي. وضعیت تر کنټرول لاندې وي. ځکه کړکېچ د هېڅ هېواد پر ګټه نه دی. خو کله چې کړکیچ رامنځ ته کېږي،نو طبعآ یوازې افغانان نه بلکې پر شااوخوا ټولو هېوادونو منفي اغیز کوي.»
د پخواني شوروي اتحاد د جمهوریتونو یو مهم هېواد قزاقستان چې له اوږدې مودې راهیسې د یوه ارام هېواد په توګه پیژندل کیده، اوس له سخت بد ناورین سره مخ دی.
دغه هیواد کې تازه لوړپوړي چارواکي د لاریونونو تر شاه د لاس درلودلو په تور نیول شوي او ولسمشر یې پر لاریون کوونکو د مخامخ ډزو امر کړی دی.
د اسلامي امارات د بهرنیو چارو وزارت تر دې وړاندې هم د قزاقستان روان وضعیت ته اندیښنه ښودلې او اوس یې هم مني،چې افغانستان یې له بدو پایلو خوندي نه پاتې کیږي.
اخوا د سیاسي چارو یو شمېر شنونکي بیا وايي، له سیاسي اغیزو پرته د افغانستان ډېری لومړني خوراکي توکي له قزاقستانه راځي،چې د لاریونونو له پیل سره د دغه هیواد ګمرکونه هم تړلي دي.
د سیاسي چارو شنونکی نازکمیر زیارمل وايي:« له کومې ورځې،چې په قزاقستان کې لاریونونه پیل شوي دي، په دغه هېواد کې ټول ګمرکونه تړل شوي او واردات او صادرات نه کېږي. ټرانزیټي لارې تړلې دي،چې د ټرانزیټ بندیدل پر افغانستان مستقیم اغیز کوي.»
ځينو رسنیو او بنسټونو برعکس دا تحلیلونه او راپورونه وړاندې کړي،چې د قزاقستان د روان بد وضعیت لامل د افغانستان وروستي تحولات دي،چې دغه ادعاوې اوس له بېلابېلو ادرسونو رد شوي دي.
د سیاسي چارو شنونکي وايي:« دا هېڅ ډول منطق نه مني،چې له افغانستانه دې دغه کړکېچونه قزاقستان ته غځيدلي وي.
د سیاسي چارو شنونکی همایون خان رووفي وايي:« سره له دې چې په روسیه کې ځینې شنونکي دا تحلیل کوي،چې ګویا په قزاقستان د روان کړکېچونه او بې نظمۍ له افغانستانه سرچینه اخلي او په تیره بیا د ګاونډیو اسلامي هېوادونو اخېستل کېږي،چې دا حقیقت نه لري. بلکې له منطق نه لرې خبره هم ده.»
که څه هم د دغو لاریونونو تر شاه د لاس درلودلو او یا پر تاوتریخوالي د کنټرول نه درلودلو په تور د دغه هېواد د کورنیو استخباراتو مشر او یو شمیر نور لوړپوړي چارواکي زندانیان شوي،خو تر اوسه د دغه پاڅون کوم مشخص مشر مالوم نه دی.
ځینې راپورونه دا هم دي،چې د دغو لاریونونو ملاتړ د لویدیځ له لوري کېږي،ترڅو روسیه هلته بوخته شي او له اوکراین یې پام واوړي.
