پاکستان کې د پي.او.ار کارټ لرونکو افغان کډوالو د ایستل کېدو لپاره د ټاکل شوي ضربالاجل له نږدې کېدو سره هم مهاله، د افغان کډوالو د جبري اخراج یوې بلې احتمالي څپې پيل کېدو اندېښنې زیاتې کړې دي.
په پاکستان کې مېشت یو شمېر افغان کډوال جبري اخراج او د ویزو نه تمدید کېدل د ځان پر وړاندې زیاتېدونکې او جدي ستونزې بولي او د افغانستان له حکومت يې د حل غوښتنه کوي.
پاکستان مېشت افغان کډوال مصطفی وايي: « د پاکستان له حکومت غوښتنه کوو چې موږ ته نور وخت هم راکړي، ځکه دا وخت ډېر کم دی او په دومره کم وخت کې د له یونیم تر دوه میلیونه مهاجرینو ایستل، نا شونې خبره ده»
پاکستان کې دېره افغان مجاهد شينواری وايي: « دا کاروبار په یوه میاشت کې نه راټولېږي، موږ د پاکستان له حکومت غواړو چې د ۴۶ کالو کاروبار په دومره وخت کې نه راټولېږي، نو تاسو باید افغانانو ته نور وخت ورکړئ، ترڅو شتمنۍ یې په پاکستان کې پاتې نه شي.»
ځينې نور افغان کډوال د پاکستان له خوا د وېزو نه تمديد او د کورونو مالکانو له لوري د فشار له امله اړ شوي چې له کورونو وايستل شي او په سړکونو او پارکونو کې مېشت شي.
د نړیوالو اړیکو کارپوهان وایي، د کډوالو ستونزو د حل لپاره دې د افغانستان حکومت له پاکستان او ایران سره خبرې وکړي، ترڅو په یادو هېوادونو کې د افغان کډوالو په وړاندې روان چلن بدل شي.
د نړیوالو اړیکو شنونکی سمیر انګار وايي: « اسلامي امارت ته په کار ده چې د پاکستان او ایران له مشرانو سره د کډوالو د جبري اخراج، ظلم او د هغوی حقونو په اړه خبرې وکړي، ترڅو هلته چې کوم کډوال مېشت دي، حقونه یې خوندي وساتل شي.»
د سیاسي چارو شنونکی مرتضی مطهري وايي: « هغه کډوال چې را ایستل شوي یا مجبور شوي چې خپله راستانه شي، اوس په افغانستان کې تر سختو شرایطو لاندې ژوند کوي، سرپناه، شغل او کار ته اړتیا لري. نړیوال او کورني مرستندویه نهادونه باید له دغو راستنو شویو کډوالو سره همکاري وکړي.»
په پاکستان کې د افغانستان سفیر هم له کډوالو سره د بد چلن دوام مني او د دوی پر وړاندې د پاکستان پرېکړه يو اړخيزه بولي.
سردار احمد شکیب له پاکستان غواړي چې افغان کډوالو ته په خپله خوښه او باعزته توګه د ستنېدو فرصت ورکړي.
شکیب په دې اړه وايي: « د پاکستان حکومت چې کومه پرېکړه کړې او له مخې یې د پي.او.آر کارت لرونکي چې پر نړیواله کچه منل شوي مهاجران دي، باید په اړه یې د مهاجرت د نړیوال قانون په چوکاټ کې درې اړخیزه پرېکړه وشي، خو دا پرېکړه پاکستان په یوازې ځان کړې، دغو مهاجرانو ته یې د اګست تر پایه وخت ورکړی. په دې پرېکړه کې څو ملاحظات دي؛ لومړی دا چې دا وخت ډېر کم دی او مهاجرین شکایت کوي چې نه شي کولی خپل منقول او نامنقول جایدادونه او شتمنۍ راټول کړي، باید لا زیات وخت ورکړل شي ترڅو هغوی خپل مالونه او کډې په باعزته توګه انتقال کړي.»
بله خوا، د روغتیا نړیوال سازمان هم له پاکستان او ایرانه د افغان کډوالو اخراج دوام په تړاو اندېښنه ښودلې او ویلې يې دي چې دې سازمان را ستنو شویو افغان کډوالو ته پر وخت روغتیایي خدمات رسولي دي.
د روغتیا نړیوال سازمان په دې اړه ویلي: « په ختیځه حوزه کې ۳ زره ۸۴۳ کسانو ته بېړني خدمات او ۵۸ زره ۲۱۰ کسانو ته د شري ناروغۍ واکسین ورکړل شوی. په لوېدیځه حوزه کې ۱۰۷۹ کسانو ته لومړني روغتيايي خدمات، ۲۷۹ کسانو ته بېړني خدمات او ۲۴زره ۵۱۹ کسانو ته د شري ناروغۍ واکسین ورکړل شوی.»
دا اندېښنې په داسې مهال دي چې د پاکستان کورنیو چارو وزارت پي.او.ار کارت لرونکو افغانانو ته د راتلونکې سپټمبر تر لومړۍ نېټې مهلت ورکړی، ترڅو له پاکستانه ووځي.
بل پلو، د ایران د سمنان ولایت انتظامي مسوول عباس عرب ویلي، تېرو ۷۲ ساعتونو کې ۲۷۳ افغان کډوال د اسنادو نه لرلو له کبله نیول شوي دي.
عرب ویلي، له ایرانه د ناقانونه کډوالو د پېژندلو، نیولو او بېرته لېږلو بهیر لا هم دوام لري.
