د هلمند ولایت اوسېدونکي وايي، ورځ تر بلې د توکو کیفیت ټیټیږي خو برعکس قېمتونه یې لوړېږي.
د دوی په خبره، له تخنیکي وسایلو نیولې تر خوراکي توکو او درملو پورې په هرڅه کې بي کیفیته او کم کیفیته توکي زیات شوي او خلک یې له ستونزو سره مخ کړي دي.
د هلمند اوسېدونکی حزب الله وايي: « یو شی نه دی چې ګران شوي یا یې کیفیت خراب شوی، هر شی چې را واخلې بې کیفیته وي. پخوا به مو یو شی په ۲۰ افغانۍ رانیو، ډېر کار به یې کاوه، خو اوس هماغه شی په ۵۰ افغانۍ رانیسو مګر هغسې کار نه کوي.»
د هلمند اوسېدونکی مرجان وايي: « د مثال په توګه، ما یوه جوړه چپلکې تېر کال رانیولې، پوره کال مې په پښو کړې، خو سږ کال مې چې راونیولې، په یوه میاشت کې ختمې شوې، حال دا چې بیه مې هماغه پرې ورکړې.»
یو شمېر هټیوال هم د خلکو یاده ستونزه پرځای ګڼي او وایي، حتا خپلو هټیو ته هم با کیفیته توکې نه شي موندلی.
هټیوال ګل محمد وايي:« د جنس کیفیت ورځ تر بلې خرابېږي. یو لنډ مثال به د تېلو درکړم، کوم معیار او ستندرد تېل چې په هرات کې دي، د هلمند له تېرو سره ډېر فرق کوي، د ډېرو کسانو موټر یې خراب کړل. له خوراکي توکو او درملو نیولې د جامو تر ټوکر پورې ټول بې کیفیته شوي، دا ملامتي د تجارانو ده.»
د هلمند سیمه ییز مسوولین بیا وایي، د بې کیفته توکو د مخنيوي لپاره ګمرکونو کې د توکو پر کیفیت جدي څارنه کوي او وخت ناوخت یې له هټیو راټولوي او له منځه یې وړي.
د هلمند سوداګرۍ خوني مرستیال روح الله بارک وايي: « هلمند کې د خوړو او درملو ریاست فعال دی. دوی منظم ټیم لري او په بازارونو ګرځي او هغه توکي چې بې کیفیه واردېږي یا راځي، هغه راټولوي. بله دا چې په ګمرکونو کې هم د اسلامي امارت په راتګ سره د بې کیفیته توکو راتګ بند شوی دی.»
وړاندي هم د حکومتي مسوولینو له لوري په دې ولایت کې سلګونه ټنه بې کیفیته توکي له دوکانونو او هټیو نیول شوي او د رسنیو پر وړاندې سوځول شوي دي.
