په وروستیو میاشتو کې له ایران او پاکستانه پر لوړه کچه افغان کډوال په جبر ایستل شوي او بېرته خپل هېواد ته را ستانه شوي دي.
راستانه شوي کډوال وایي، له ګڼو ستونزو سره مخ دي او شرایطو ته په کتو، د نړیوالو مرستندویو موسسو لوړه کچه مرستو ته اړتیا لري.
د دوی په خبره، یوازې د ایران او پاکستان د کړنو غندل ستونزه نه شي حل کولی او باید د دې هېوادونو د غیر اصولي کړنو پر وړاندې عملي اقدامات وشي.
له ایران را ایستل شوی افغان کډوال عثمان خان تره خېل وايي: « باید همدا اوس راشي او د راستنو شویو کسانو لاسنیوی وکړي، ځکه وضعیت ډېر خراب دی. په خوله د خبرو کول څه ګټه نه لري، بلکې باید له مسافرو سره عملي مرستې وکړي. که څه هم په سرحد کې له راستنېدونکو سره نغدي او خوراکي مرستې کېږي.»
له ایران راایستل شوی افغان کډوال عبدالبصیر مهاجر وايي: « مرستې کافي نه دي؛ په ځانګړې توګه هغه کسان چې ګڼې کورنۍ ورسره وي، دا کېدونکې مرسته ورته هېڅ بسنه نه کوي. خلک ناتوانه دي، له یوې خوا ایران ظلم وکړ او اوس باید دلته مرستې ورته زیاتې او اکمال شي.»
په همدې حال کې د کډوالو او را ستنېدونکو چارو وزارت بیا د کډوالو لپاره له نورو اسانتیاوو سربېره د روغتیا په برخه کې د هڅو خبر ورکوي.
د دې وزارت ویاند عبدالمطلب حقاني له نړیوالو سازمانونو غواړي چې له خپل نفوذه پر ګټې اخیستنې سره پر ایران او پاکستان فشار راوړي، ترڅو د افغان کډوالو پر وړاندې خپلې تګلارې بدلې کړي.
حقاني زیاته کړې: « د هېواد په ټولو فرضي او سرحدي دروازو کې صحي ټیمونه، سیار کلینیکونه او امبولانسونه موجود دي. په هره برخه کې چې راستنېدونکي مهاجرین خدمتونو ته اړتیا لري، هلته دوی ته پر و خت رسېدنه کېږي. نړیوالو سازمانونو لکه څرنګه چې اړتیا ده، هغسې ګامونه یې نه دي پورته کړي. موږ له دوی غوښتنه کوو چې له خپل نفوذه پر ګټې اخیستې پر کوربه هېوادونو فشار راوړي چې له نړیوالو اصولو سره سم، مهاجرین په جبري توګه را ونه شړي بلکې وخت ورکړي چې په خپله خوښه راستانه شي.»
د سیاسي چارو یوشمېر شنونکي بیا وایي، نړیوال سازمانونه باید د افغان کډوالو سره خپلې مرستې ډېرې کړي او د دوی د بد وضعیت د ښه والي لپاره عملي ګامونه پورته کړي.
د دوی په خبره، له کډوالو سره د روان وضعیت په اړه یوازې د ګاونډیو هېوادونو د کړنو غندل ګټه نه لري.
د نړیوالو اړیکو شنونکی نجیب الرحمن شمال وايي: « د نړۍ هېوادونه او هغه کسان چې د دې باعث شول چې زموږ هېوادوال مهاجر شي، یوازې اعلامیې صادروي او د ګاونډیانو چلن غندي، حال دا چې غندل د دغو کسانو هېڅ درد نه دوا کوي. نړیوال سازمانونه باید د هغو کسانو د ستونزو هوارولو لپاره بېړني ګامونه پورته کړي چې تازه له ګاونډيو هېوادونو راستنېږي. دوی بیاځل مېشتېدلو، روغتیايي خدمتونو، خوراکي توکو، جامو او ټرانسپورټ ته اړتیا لري.»
په وروستیو څو کالونو کې له ایران او پاکستانه د افغان کډوالو د ایستلو بهیر چټک شوی. نړیوالو سازمانونو په دې وضعیت اندېښنه ښودلې او د دغو هېوادونو کړنې یې غندلې دي؛ خو د کډوالو او شنونکو په باور د دې وضعیت پر وړاندې یادو سازمانونو هېڅ عملي اقدام نه دی کړی او حتی د یادو سازمانونو له لوري له کډوالو سره کافي مرستې هم نه دي شوې.
