پر ايران د اسرایيلو مخامخ بريد له امله دواړه هېوادونه د خپلمنځي تاوتريخوالي نوي پړاو ته داخل شوي او یو پر بر هوايي بریدونه کوي.
ایران کې مېشت افغانان وايي، د ايران او اسرایيلو ترمنځ جګړې يې پر کاروبار منفي اغېز کړی او په خبره يې دا احتمال هم شته چې د ياد وضعيت له دوام سره له ايرانه خپل هېواد ته د افغانانو ستنېدلو لړۍ چټکه شي.
دوی له ملګرو ملتونو غواړي چې د جګړې مخنیوي لپاره پر ايران او اسرایيلو فشارونه ډېر کړي او په دې توګه د عامو خلکو ژوند خوندي کړي.
ایران مېشته کډواله لینا افغان وايي: « د ایران حکومت ممکن د اقتصادي او امنیتي فشارونو له امله د افغانانو اخراج ته ادامه ورکړي او دا لړۍ له پخوا هم چټکه کړي. په دې اړه لاهم د ایران د پالیسۍ په اړه مالومات نه شته، خو دا جګړه ښايي ایران کې د افغانانو وضعیت نور هم خراب کړي. موږ له ملګرو ملتونو غوښتنه کوو چې د ایران او اسراییلو ترمنځ د جګړې پای ته رسولو لپاره هڅه وکړي.»
د ايران او اسرایيلو ترمنځ جګړه داسې مهال پيل کېږي چې ايران له خپلې خاورې په جبري توګه د افغانانو ايستلو لړۍ روانه کړې وه.
د کډوالو د حقونو مدافعان په ایران کې د افغان کډوالو پر ضعیت اندېښنه ښودلې او له سرپرست حکومته یې غوښتي چې ستونزو ته يې رسېدنه وکړي.
د کډوالو د حقونو مدافع ګلاخان بهادري وايي: « په داسې یوه بحراني حالت کې چې ایران په جګړه کې ښکېل دی، د افغان کډوالو وضعیت باید په جدي، بېړنۍ او نړیواله کچه وڅارل شي. دا یو انساني بحران ته ورته حالت دی او که پاملرنه ورته ونه شي، ستره تراژيدي رامنځته کولی شي. د ایران حکومت باید تضمین ورکړي چې افغان کډوال به په جګړه کې نه قرباني کېږي. باید په دې اړه روښانه تګلاره جوړه شي، ترڅو افغان کډوال د جګړې په پلمه ونه ایستل شي. د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ، د مهاجرت نړیوال سازمان او د کډوالو نورې ملاتړ ادارې باید فعالې وي.»
د سیاسي چارو شنونکی محمد سلیم پيګیر وايي: « که خدای مه کړه د ایران په اټومي بټیو برید وشي او دا بټي چاودنه وکړي، ښکاره خبره ده چې زموږ د خاورې سرحدي سیمې به هم د هغو له تشعشعاتو زیانمنې شي.»
د اسلامي امارت حکومت تازه په ايران کې د افغان کډوالو د اندېښنو په اړه تر اوسه څه نه دي ويلي، خو وړاندې يې ويلي چې په هر ډول شرايطو کې به په ټولو هېوادونو کې د خپلو اتباعو حقونه خوندي کوي.
فعالان او ډاکټران په ايران کې له مېشتو افغانانو غواړي چې د تهران او تل ابيب ترمنځ په روانه جګړه کې د بې طرفۍ په ساتلو سره، د ځان خونديتوب په موخه د ايران له نظامي مراکزو او اټومي تأسيساتو ځان لرې وساتي.
د ایران کورنیو چارو وزارت د مالوماتو له مخې، په ایران کې د افغان کډوالو شمېر له ۵ میلیونو تنو ډېر دی چې ګڼ شمېر یې په ياد هېواد کې د اوسېدلو قانوني اسناد نه لري.
