په نړۍواله دویمه جګړه کې د پخواني شوروي اتحاد د بریا نمانځلو په مراسمو کې د ګڼو هېوادونو د ولسمشرانو تر څنګ د چین ولسمشر شي جین پنګ هم ګډون درلود.
د دواړو هېوادونو ولسمشرانو تر لیدنې وروسته په دې اړه یوه ګډه اعلامیه کې د دوه اړخیزو سیاسي، اقتصادي او سوداګریز مسایلو ترڅنګ د افغانستان موضوع ته هم اشاره کړې.
د دې اعلامیې له مخې، دواړو خواوو د څو اړخیزه میکانیزمونو له لارې په دوه اړخیزه کچه له افغانستان سره د همکارۍ پیاوړتیا ته چمتووالی ښودلی او دغه څه یې د یوه خپلواک، متحد او سولهییز افغانستان لپاره له دې کبله مهم بللي؛ ترڅو افغانستان د ترهګرۍ او نشهیي توکو له زیانونو خوندي وي او له خپلو ګاونډیو سره د همغږۍ او همکارۍ په فضا کې ژوند وکړي.
د ګډې اعلامیې یوه برخه:« دواړه خواوې چمتو دي چې د افغانستان په چارو کې په دوه اړخیزه کچه او د څو اړخیزو میکانیزمونو له لارې همکارۍ ته پیاوړتیا ورکړي، ترڅو د افغانستان د ملاتړ له لارې دغه هېواد د یوه داسې خپلواک، بې پرې، متحد او سولهییز هېواد په توګه راڅرګند شي چې د ترهګرۍ او نشهیي توکو له زیانونو خوندي وي او له خپلو ټولو ګاونډیو سره د همکارۍ او همغږۍ په فضا کې ژوند وکړي.»
دواړو خواوو دغه راز د افغانستان د سیاسي حل په برخه کې، د افغانستان د ګاونډیو هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو غونډې، د افغانستان په تړاو د مسکو مشورتي فورم، د چین، روسیې، پاکستان او ایران څلور اړخیزه میکانیزم او د شانګهای همکاریو سازمان په څېر د سیمهییزو غونډو او پلاټفارمونو رول مثبت او رغوونکی بللی او ترې ملاتړ یې کړی.
د سیاسي چارو شن ونکي وايي، د افغانستان په قضیو کې د چین او روسیې بې پرې او رغوونکی رول چې دواړه هېوادونه په سیمهییزه او نړۍواله کچه دوه پیاوړي او ځواکمن هېوادونه دي؛ کولی شي په اوسنیو شرایطو کې له افغانستان سره په سیاسي، اقتصادي، ډېپلوماټیکه او له نړۍ سره د اړیکو په جوړولو کې ګټور وي.
د سیاسي چارو شنونکی عزیز معارج وايي:« چین او روسیه په نړۍ کې دوه زبرځواک هېوادونه دي، له سیاسي، اقتصادي او امنیتي لحاظه غښتلي هم دي. بناء که دوی وغواړي واقعا په افغانستان کې سوله، امنیت،ثبات، خپلواکي، ترقي، اقتصادي وده، هرڅه کولی شي، خو په دې شرط چې د افغانستان دولت دې ته اماده شي او چین او روسیه وکړی شي چې غربي نړۍ سره هم په دې اړه تفاهم ولري، ځکه د هغوی مداخلې بیا کېدی شي دوی ته ځیني خنډونه جوړ کړي.»
ځینې نور بیا له روسیې او چین سره د همکاریو غځېدل له افغانستان سره د دوستانه اړیکو ټینګښت پرمختګ او لویه لاسته راوړنه ګڼي.
د دوی په باور دغه اړیکې هغه مهال لاګټورې کېدای شي چې د ناپېلي سیاست له مخې او له غربي هېوادونو او په تېره بیا له امریکا سره د سیالیو له دریڅې نه، بلکې له یادو لورو او جهتونو سره د تفاهم له لارې ټینګې شي.
د سیاسي چارو شنونکی شهسوار سنګروال وايي:« چین خو له پخوا راهیسې د افغانستان اسلامي امارت سره اړیکې د سفارت پر کچه رغولي. خو دا چې په دې وروستیو کې اوس روسیه غواړي چې له افغانستان سره اړیکې په ډیپلوماتیکه کچه بانډې پياوړې کړي، دا یو پرمختګ دی او دا چې د چین او روسیې مشرانو د افغانستان په تړاو سره لیدلي، دا مالومه خبره ده چې له یوې خوا افغانستان په جغرافیوي لحاظ باندې ځانګړی ځای لري.»
دا داسې مهال ده چې چین او روسیې له دې وړاندې په ځلونو له افغانستان سره د اړیکو د پراختیا هیله څرګنده کړې وه او د امریکا په شمول یې پر نړۍوالې ټولنې له دې کبله سختې نیوکې کړې وې چې ګواکې دغه هېوادونه له افغانستان سره د تقابل له ادرس دوه ګونی چلن کوي او د دې هېواد اوسني شرایط یې له پامه غورځولي.
