که څه هم د ملګرو ملتونو په شمول د کډوالو او بشري حقونو مدافع نړيوالو بنسټونو له پاکستانه په زور د افغانانو ايستلو لړۍ درول غوښتي، خو پر دې سربېره هم پاکستان خپل دريځ نه دی نرم کړی او د دوی شړلو پروسه یې روانه ساتلې ده.
تازه د امريکا د ګانګريس په سنا جرګې کې د ډيموکراټ ګوند يوه استازي هم په امريکا کې د کډوالو پر وړاندې د ولسمشر ټرمپ پر پالیسيو نيوکې کړې.
پیټر وېلچ وايي، د يادو پالیسيو له امله دویمو هېوادونو کې مېشت افغانان له ناڅرګند برخليک سره مخ دي او دې کار د امريکا اعتبار پر نړيواله کچه زيانمن کړی.
وېلچ زیاته کړې: « د امریکا حکومت خپل هغه زرګونه متحد افغان پناه غوښتونکي په داسې حال کې یوازې پرېښودل چې امریکا ته یې سخته اړتیا لرله. د امریکا له ولسمشر غوښتنه کوو چې د افغان پناه غوښتونکو د منلو پروسه باید د کانګرېس له خوا تسهیل او مسوولیت یې د سيمه ييز بنسټونو پر ځای فډرال دولت ته ورکړل شي.»
په امريکا کې د افغانانو د بيا مېشتېدنې پروګرام ریيس که څه هم د افغان پناه غوښتونکو د پناه غوښتنې له پروسې ملاتړ کړی، خو ويلي يې دي چې امريکا هغو افغان کډوالو ته چې په دې هېواد کې د لنډمهاله محافظت اسناد لري، له امریکا څخه د وتلو لپاره ۷ ورځې ضرب الاجل ورکړی.
امريکا کې پر مېشتو افغان کډوالو سربېره يو شمېر په پاکستان کې هم دې هېواد ته د تګ په تمه دي چې په دې وروستيو کې د جبري اخراج له ګواښ سره مخ دي.
د پاکستان کورنیو چارو وزیر دغې ستونزې ته په اشارې ويلي، که د روانې اپرېل میاشتې تر پایه هغه کډوال خپل هېواد ته ستانه نه شي چې په پاکستان کې بهر ته د تګ لپاره په تمه دي، نو په زور به يې اخراج کړي.
یو شمېر افغان کډوال وایي، له تېرو څو کالو راهیسې په پاکستان کې امريکا او اروپایي هېوادونو ته د لېږدېدو په تمه مېشت دي او له يادونو هېوادونو غواړي چې له پاکستانه یې ژر تر ژره وباسي.
په پاکستان کې مېشت افغان کډوال ظاهر بهاند وايي: « له یوې خوا کېسونه وځنډېدل او له بلې خوا دلته په پاکستان کې د پولیسو له خوا ځورول کېږي، شکنجه کېږي او زندانونو ته اچول کېږي. که د پاکستان حکومت دغه کېس لرونکي افغانان په زور او جبر سره اخراج کړي، دا به نورې ستونزې هم وزیږوي او په افغانستان کې به له لویو ننګونو سره مخ شي.»
له بلې خوا، پاکستان پر خپله خاوره د مېشتو افغان کډوالو شمېر۳ میلیون کسان ښيي.
په دوی کې څه باندې ۱.۵ میلیونه یې د کډوالو په توګه ثبت شوي د راجسټرېشن (پي.او.آر) کارتونه لري چې د حکومت د پرېکړې له مخې يې په پاکستان کې د اوسېدو نېټه د جون میاشتې په وروستيو کې پای ته رسېږي.
د سیاسي چارو کارپوه مرتضی مطهري وايي: « نه باید مهاجران بې عزته او وځورول شي او هېڅوک حق نه لري چې شتمنۍ یې لوټ کړي. موږ د کډوالو بېرته راتګ غواړو، خو باید په خپله خوښه را ستانه شي.»
د کډوالو چارو شنونکی ابوالحسن صالحي وايي: « دغو دوو هېوادونو نه د ګاونډیتوب حقوق په پام کې نیولي او نه هم له کډوالو سره د اسلامي اصولو له مخې چلن کوي. دا ورځې تېرېږي، خو د مهاجرانو ځورول، توهین او سپکاوی د افغانستان د خلکو په خاطرو کې پاتې کېږي.»
له پاکستان او امريکا څخه د افغان کډوالو د اخراج مساله داسې مهال ده چې سرپرست حکومت موده وړاندې د دوی بېرته راستنېدو لپاره چمتوالی ښودلی و.
څو ورځې وړاندې د راستنېدونکو ستونزو ته د رسېدنې کمیسيون پرېکړه کړې وه چې له ګاونډیو هېوادونو د راتګ په دروازو کې به راستنېدونکو افغانانو ته هر راز اسانتياوې برابرې شي.
