د اپرېل ۴ مه؛ د ماینونو د ګواښونو په اړه د پوهاوي له نړيوالې ورځې سره برابره ده.
نړۍ دغه ورځ داسې مهال نمانځي چې د ماین پاکۍ مشورتي ډلې(اېم.اې.جي) د راپورونو له مخې، لاهم هره ورځ په نړۍ کې شاوخوا ۱۵ تنه د ماینونو او نا چاوده توکو د چاودنو له امله وژل کیږي.
افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندویه ماموریت(یوناما) وايي، له جګړو پاتې شویو ناچاودو ماینونو او چاودېدونکو توکو افغانستان ته ډېر زیان اړولی دی.
یوناما پر اېکس پاڼه د یوه مطلب په خپرولو سره ویلي: « افغانستان له جګړو د پاتې شویو ناچاودو ماینونو او چاودېدونکو توکو خورا زیانمن هېواد دی.»
د یوناما په خبره، ماشومانو تر نورو زیات د ماینونو او ناوچاده توکو قربانیان دي.
یوناما زیاته شوې: « افغان ماشومان د ماینونو او ناچاودو توکو تر ټولو زیات قربانیان دي.»
په ورته وخت کې د اسلامي امارت له پېښو سره د مبارزې چمتوالي اداره وایي، هره میاشت په افغانستان د ناچاوده توکو او ماینونو چادونې له امله شاوخوا ۶۰ تنه قرباني ورکوي.
د ماین پاکولو، همغږۍ او انسجام ادارې ريیس نورالدین رستم خېل وايي: « واقعا ً افغانستان یو له هغو هېوادونو ګڼل کېږي چې د نړۍ پر کچه په زیاتو ماینونو او ناچاوده توکو ملوث دی. اوس هم هره میاشت د افغانستان خلک له ۵۰ څخه تر ۶۰ تنو پورې د ماینونو او ناچاوده توکو په حادثاتو کې قرباني ورکوي چې اکثریت یې ماشومان دي.»
له پېښو سره د مبارزې چمتوالي ملي ادارې چارواکي د ماین پاکولو پروګرام لپاره د بودیجې له کمښت خبر ورکوي او پر نړیوالو غږ کوي چې له دې پروګرام سره مالي مرسته وکړي.
نورالدین رستم خېل په دې اړه وايي: « د ماین پاکولو پروګرام دامهال د بودیجې له جدي کمښت سره مخ دی. له نړیوالو مرستندویه موسسو او بشري سازمانونو غږ کوو چې د بشري مرستو له لارې افغانستان کې د ماین پاکولو له پروګرام سره مرسته وکړي، د دې پروګرام بودیجه پوره کړي، ترڅو موږ وکولی شو د ماین پاکولو خدمتونه د افغانستان لرې پرتو سیمو ته ورسوو.»
همدارنګه د چارو یو شمېر شنونکي په افغانستان کې د ناوچاوده توکو شتون ستره غمیزه بولي او له نړیوالو بنسټونو غواړي چې له افغانستان سره د ماین پاکۍ په برخه کې مرستې وکړي.
د سیاسي چارو شنونکی شهسوار سنګروال وايي: « د ماین خطر اوس هم شته. ښه خبره دا ده چې د دې خطر رفع کولو لپاره ملګرو ملتونو، د نړۍ بېلابېلو هېوادونو، مرستندویه او خیریه ټولنو ته په کار ده چې په دې برخه کې مادي او معنوي مرستې وکړي.»
ځینې نور بیا په افغانستان د ماین پاکۍ پر دوام له ټینګار سربېره وايي، د ماین پاکولو لپاره ځانګړې شوې بودیجه باید سیاسي نه شي.
د سیاسي چارو شنونکی ډاکټر صادق حمید زوی وايي: « نړیوال باید په دې برخه کې له کومې سیاسي ښکېلتیا پرته داسې څه وکړي چې افغان بشر هم خپل حقونه ترلاسه کړي او ډاډمن ژوند ولري.»
د اپرېل ۴مه چې په ۲۰۰۰ زېږديز کال کې د ماینونو د ګواښونو په اړه د عامه پوهاوي نړیوالې ورځې په توګه وټاکل شوه، په داسې حال کې نمانځل کیږي چې د راپورونو پربنسټ لاهم د افغانستان نږدې ۶.۸ میلیونه وګړي په مستقیم او غیرمستقیم ډول د ماینونو له خطر اغېزمن دي.
