افغانستان کې له شپږم ټولګي پورته د نجونو پر زده کړو او د ښځو پر کار بندیزونو ته د غبرګونونو پر دوام، دا ځل د ملګرو ملتونو د بشري حقونو ستر کمېشنر په افغانستان کې د ښځو پر وضعیت د اندېښنې له څرګندولو سربېره، پر هغوی لګول شوي محدویتونه جنسیتي توپیر بللی او وایي، دا عمل په اوسنۍ نړۍ کې بې ساری دی.
ولکر ترک زیاته کړې، افغانې نجونې او ښځې د ژوندانه له لومړنيو آزادیو بې برخې دي. نوموړي له سرپرست حکومت غوښتي چې ښځو او نجونو ته د کار او زده کړو اجازه ورکړي.
د ملګرو ملتونو د بشري حقونو ستر کمېشنر زیاته کړې: « په افغانستان کې ښځې او نجونې له جنسیتي تبعیض سره مخ دي، دا عمل په اوسنۍ نړۍ کې یو بې ساری عمل دی. هغوی په خپلو کورونو کې د بندیانو په څېر ژوند کوي او د ټولنیز ژوند له حقونو، زده کړو او کار په څېر له اړینو لومړنیو او بنسټیزو آزادیو راګرځول شوې دي. زه د یوه داسې هېواد راتلونکي ته سخت اندېښمن یم چې په پراخه کچه په کې ځان ته زیان اړول کېږي.»
فاطمه ساپۍ یوه له هغو زرګونو محصلینو ده چې د قابله کېدو په هېله يې څو سمسټره زده کړې بشپړې کړې دي، خو اوس یې پر زده کړو بندیز لګول شوی.
نوموړې يو وار بيا له سرپرست حکومته غواړي چې د نوي تعلیمي کال له پېل سره د ښوونځیو او پوهنتونونو دروازې د نجونو پر مخ پرانیزي.
ساپۍ زیاتوي: « زه د قابله ګۍ پوهنځي د دویم سمسټر محصله وم. کله چې د حکومت له خوا د نجونو پر طبي زده کړو محدودیت وضع شو، زما زده کړې نیمګړې پاتې شوې او اوس نه شم کولی خپلو هیلو ته ورسېږم. زه له حکومت غوښتنه کوم چې د نجونو پر مخ د ښوونځیو، پوهنتونونو او ښوونیزو مرکزونو دروازې خلاصې کړي، ترڅو نجونې هم زده کړو ته ادامه ورکړي.»
د سیاسي چارو کارپوهان هم د هېواد په پرمختګ او آبادۍ کې د مېرمنو ونډه مهمه بولي او له سرپرست حکومته غواړي چې د هلکانو په څېر نجونو ته هم د زده کړو زمینه برابره کړي.
د دوی په خبره، سرپرست حکومت باید د مخالفو جهتونو د دسيسو شنډولو لپاره د ولس مشروع غوښتنې ومني.
د سیاسي چارو شنونکی ادریس محمدي ځاځی وايي: « د افغانستان د راتلونکي لپاره، د حکومت او ملت ترمنځ د مثبتو اړیکو د رغښت لپاره، د دوښمنانو د دسیسو شنډولو لپاره باید اسلامي امارت په را روان پسرلي کې نجونو ته د زده کړو اجازه ورکړي.»
د نړیوالو اړیکو شنونکی سمیر انګار وايي: « ترڅو چې داخلي ستونزې هوارې نه شي، زه فکر نه کوم چې د رسمیت پېژندلو لړۍ دې هم پیل شي.»
سرپرست حکومت په دې اړه تازه څه نه دي ویلي، خو له دې وړاندې يې په کراتو په ډاګه کړې چې ښځو او نجونو ته یې له شریعت سره سم ټول حقونه ورکړي دي.
دا په داسې حال کې ده چې د بهرنیو چارو وزارت سیاسي معين شېر محمد عباس ستانکزي موده وړاندې په خوست کې د یوې غونډه پرمهال د نجونو پر زده کړو د بندیز پر دوام نیوکه وکړه او دا کار یې د ټولنې له نیمایي قشر سره بې عدالتي وبلله.
