د هېواد په سوېل لوېدیځ کې پروت فراه ولایت تر نورو زیات وچکالیو ځپلی او خلک یې نه یوازې د کرنې لپاره د اوبو له کمښت سره مخ دي، بلکې ډېرو ځایونو کې د څښاک اوبه هم له لاسرسي وتلې دي. دا په داسې حال کې ده چې په فراه ولایت کې د څاڅکي په بڼه د اوبو لګولو نوي سیسټم د عامولو هڅه پيل شوه.
چارواکي وايي، د دې سیسټم فعالول د اوبو د سرچينو د دوامداره مديريت او د کروندګرو د ملاتړ په برخه کې مهم ګام ګڼل کېږي.
د فراه د کرنې، اوبولګولو او مالدارۍ رياست چارواکي وايي، دا سيسټم نه يوازې د اوبو ښه مديريت ته لاره هواروي، بلکې کروندګرو ته هم دا زمينه هم برابروي چې خپلې ځمکې په لږو اوبو خړوبې او ډېر حاصل ترې ترلاسه کړي.
د فراه کرنې رياست کې د کرنیزو چارو متخصص توريالی نوري وايي: « که چېرې حساب ورته وکړو، دا سیسټم د هر جریب ځمکې خړوبولو لپاره له ۶۰ تر ۷۰ زرو افغانیو لګښت لري. د دې سیسټم د جوړولو لګښتونه همدا لومړني لګښتونه دي، خو په اوږدمهاله کې بل لګښت نه لري او اغېزمنتوب یې ډېر زیات دی. همدارنګه دغه سیسټم اتومات دی، کارګر، بڼوال او کروندګر یا بشري ځواک ته اړتیا نه لري.»
بله خوا، د فراه کروندګر د دې اقدام هرکلی کوي او وايي، د دې سيسټم په مرسته به وکولی شي د اوبو کمښت جبران او وچکالي څه ناڅه مهار کړي.
د الله داد په نوم یوتن کروندګر وايي: « له اسلامي امارت توقع لرو چې په دې برخه کې پاملرنه وکړي او دغه سیسټم ژر تر ژره موږ ته فعال کړي. نور هېوادونه هم اوس له قطره يي سیسټم استفاده کوي، موږ یې هم کولی شو.»
کروندګر نورمحمد وايي: « له نړۍ زموږ غوښتنه دا ده چې اوس زموږ تریاک نه شته، نو دوی باید زموږ لاسنیوی وکړي. دولت د کوکنارو کرکیله بنده کړې، نو باید له کروندګرو او بزګرانو سره هر راز بدیلي مرستې وشي.»
له دې سره څنګ کې، د فراه کرنې رياست د ځمکنيو اوبو د کنټرول او د اوبو له ضايع کېدو د مخنيوي لپاره، په بېلابېلو سيمو کې ګڼ شمېر استنادي دېوالونه هم جوړ کړې دي.
