افغانستان په وروستیو کلونو کې د اقلیمي بدلون له کبله خونړۍ پېښې تجربه کړې، وچکالي، بې وخته اورښتونه، سېلابونه، د شنو ساحو زیانمېدل، په هېواد کې د اقلیمي بدلون د اغېزو مهمې بېلګې دي، چې خلکو ته يې درانه ځاني او مالي زیانونه اړولي دي.
د چاپېریال ساتنې ملي ادارې په راتلونکي کې يې د يادو خطرونو د کمولو لپاره له يوه خصوصي شرکت سره د دوو څېړنېزو فارمونو د جوړولو تړونونه لاسليک کړل.
د یادې ادارې سرپرست مطیع الحق خالص د دې پروژو ارزښت نږدې ۶ ميليونه افغانۍ ښيي او په خبره يې تخنيکي چارې به يې په يوه مياشت کې بشپړې شي.
د خالص په خبره، په پام کې لري، چې نږدې راتلونکي کې په ۱۵ نورو ولايتونو کې هم د ورته پروژو پلې کولو سره په نسبي توګه د اقليمي بدلون ناوړه پايلو مخه ونيسي.
هغه په دې اړه وايي:« دا د څه کم ۶ میلیونو افغانیو پروژه ده، په دوو ولایتونو کې هلته د یوې څاه کېندل دي او د څو شنو خونو جوړول دي، د خونو ترمیم دی، د کانټینر اخیستل دي.»
د قراردادي شرکت مسوول احمد شاه احمدي وايي:« دغه پروژه به تقریبا د یوې میاشتې په جریان کې تطبق کېږي او د دې ځینې برخې دي چې د هغې ساتنې لپاره ساتونکي نیول کېږي، هغه به د یوه کال لپاره لکه بزګر دي چې هغه به په شنو خونو کې کار کوي. دوی د یوه کال لپاره نیول کېږي او کار به کوي.»
په دې مراسمو کې خالص نړيوال پر دوه ګوني چلن تورنوي او وايي، نړيوال په افغانستان کې د اقليمي بدلون اغېزې ګوري، خو د مخنيوي په برخه کې يې همکاري نه کوي.
نوموړی غوښتنه کوي چې د چاپېریال ساتنې اړوند مسایل بايد په هېڅ وجه له سیاست سره ونه تړل شي.
خالص په دې اړه وايي:« پر نړیوالو غږ کوو، افغانستان چې د اقلیمي بدلون له امله څومره زیانمن شوی، په دې اړه باید دوی له افغانستان سره دوه ګونی چلن ونه وکړي. اسلامي امارت هم ژمنتیا لري چې د اقلیم بدلون بدو اثراتو مخنیوي لپاره ګامونه واخلي. خو هغه هېوادونه چې هغوی هم یو نوعه د اقلیم بدلون کې موثر واقع شوې، د خپلو سرتمبګیو او اقتصادي پرمختګونو له امله، هغوی باید له دې ملت سره له دوه ګوني چلن لاس واخلي.»
د چاپېریال ساتنې ملي ادارې مسلکي او د پالیسۍ مرستیال زین العابدین وايي:« ښه خبره دا ده چې د دې موضوع لپاره د سیاسي ملاحظاتو پر ځای باندې، له سیاسي تعاملاتو کار واخیستل شي او یو ګډ کار ورته وشي، ترڅو هغه هېوادونه چې د پرمختللیو هېوادونو له امله زیانمن شوې دي، یو ګډ جامع پلان جوړ شي.»
د چاپیریال ساتنې ملي ادارې چارواکي دا هم وايي، د سرپرست حکومت په واکمنېدو سره په ټول هېواد کې د ځنګلونو د وهلو ۹۰ سلنه مخنیوی شوی او ښکار کول هم منع شوې دي.
د چاپېریال ساتنې ملي ادارې مسلکي او پالېسۍ مرستیال زینالعابدین وايي:« شنه قطعه جوړه شوې، هغوی د ځنګلونو ساتنې لپاره شپه او ورځ لګیا دي. الحمد الله په ۱۰۰ کې ۹۰ سلنه خوندي شوې دي. نور هم د دې لپاره کار روان دی، چې د ځنګلو احیا وشي.»
د چاپېريال ساتنې ملي اداره د اقليمي بدلون ناوړه پايلو د مخنيوي هڅو پر دوام غواړي، چې تر ۱۴۱۰ کال پورې به په ټولو ولايتونو کې ۲۰۰ میلیونه نیالګي کینوي.
که څه هم په نړۍ کې له اقلیمي بدلون سره مبارزه د حکومتونو په سیاستونو کې مهمه برخه جوړوي، خو افغانستان کې دې برخې ته څومره چې اړتیا ده، پام نه دی شوی.
