وخت ناوخت د اړتیا وړ لومړنیو خوراکي توکو مرستې د ملګرو ملتونو اړوند مرستندویه ادارو، مرستندویه بنسټونو او افغان سوداګرو له لوري په هېواد کې ترسره کېږي.
اړمنو ته د مرستو وېش په دوام، په مسکو کې د یوه مېشت افغان سوداګر له خوا چمتو شوې ۴۸ ټنه خوراکي توکو مرسته چې په کې ۳۰ ټنه اوړه، ۱۵ټنه وریجې او ۳ ټنه غوړي شامل دي، د طبیعي پېښو پر وړاندې د مبارزې لپاره د چمتوالي ملي ادارې ته وسپارل شوه.
د یادې ادارې چارواکي وایي، دغه مرستې به په هغو ۶۰۰ مستحقو کورنیو ووېشل شي چې په بېلابېلو ولایتونو کې طبیعي پېښو ځپلې دي.
د طبیعي پېښو پر وړاندې د مبارزې لپاره د چمتوالي ملي ادارې سرپرست نورالدین ترابي وايي: « زموږ د ادارې مرستې د طبیعي او غیر طبیعي پېښو له امله زیانمن شویو کسانو لپاره دي. په دغو پېښو کې زلزلې، سېلابونه، اورلګېدنې او تر ۳۵ ډولونو پورې پېښې شاملې دي. موږ په لومړي ګام کې د دغو پېښو له امله زیانمن شویو کسانو ته مرستې وېشو او کله چې د دوی اړتیا پوره شي، بیا یې غیر زیانمنو کسانو ته هم وېشو. خو له پېښو زیانمن شوي کسان ډېر دي، همدا پرون په اوو شمالي ولایتونو کې سېلابونه راوتلي او خلکو ته یې زیانونه اړولي.»
ورته مهال، یو شمېر اړمن له دغو مرستو خوښ دي، خو په خبره یې ډېری دغه مرستې تر مستحقو کسانو نه رسېږي.
د دوی په خبره، نړیوال بنسټونه باید خلکو ته د دایمي کار زمینه برابره کړي.
د فواد په نوم د کابل ښار اوسېدونکی وايي: « حق حقدار ته نه ورکول کېږي بلکې هغه چاته رسېږي چې مستحق نه وي؛ ما دغه څه په خپلو سترګو لیدلي. له سوداګرو او مرسته کوونکو غواړم خپلې مرستې مستحقو کسانو ته ورسوي.»
ضامن علي دغه مرستې کافي نه بولي او د کار غوښتنه کوي: « دغه مرستې تر یوې میاشتې پورې زموږ اړتیا پوره کوي. موږ غواړو کار وکړو او د کار زمینه راته برابره شي.»
که څه هم د طبیعي پېښو پر وړاندې د مبارزې لپاره د چمتوالي ملي ادارې چارواکي د خپلې ادارې اړوند مرستو کې لاسوهنه ردوي؛ خو دا مني چې د بهرنیو موسسو له لوري په وېشل کېدونکو مرستو کې لاسوهنه کېږي.
د طبیعي پېښو پر وړاندې د مبارزې لپاره د چمتوالي ملي ادارې سرپرست په دې اړه وايي: « یو شمېر ادارې او موسسې داسې دي چې عدالت او شفافیت نه شته په کې. زه د خپلې ادارې له خوا اطمینان درکوم؛ که څوک زموږ د مرکزي او ولایتي کارکوونکو د خیانت په اړه معلومات لري، ماته دې یې په اړه معلومات راکړي چې په بدخشان، کندهاریا کوم ولایت یې دغه کار کړی. زه د خپلې ادارې په اړه دغسې اطمینان درکوم.»
له دې سره، د یادې ادارې چارواکي زیاتوي، د تازه طبیعي پېښو له امله د کندوز او بلخ په درېیو ولسوالیو کې ۶۰۰ کورنۍ زیانمې شوې دي.
د دوی په خبره، دغه مرستې د طبیعي پېښو له امله زیانمنو شویو کورنیو لپاره بسنه نه کوي او په خبره یې، باید په کور دننه سوداګر، خیریه بنسټونه او نړیوالې موسسې خپلې مرستې زیاتې کړي.
