د ملګرو ملتونو د خوړو نړیوال پروګرام موندلي، چې په افغانستان کې د تېر پرتله بېوزلي لا زياته شوې او له همدې کبله دغه هېواد د هغو۲۲ هېوادونو په نوملړ کې دی، چې وګړي یې د لوږې له بحران سره مخ دي.
دغه پروګرام په یوه راپور کې ویلي، په افغانستان کې د لوږې او بېوزلۍ ګراف له لوړې سره ګڼ افغانان بېړنيو بشري مرستو ته اړتيا لري.
د راپور یوه برخه:« افغانستان په نړۍ کې د اقلیمي بدلون پر وړاندې شپږم زیانګالی هېواد دی، چې د خراب اقلیم اغېزو د دې هېواد ډېری وګړي له لوږې سره مخ کړي دي. سېلابونه او وچکالي دواړه زیات شوي او د هېواد هر ولایت سږ کال د اقلیم له کړکېچ اغېزمن شوی دی.»
د د سیاسي چارو کارپوهان په افغانستان کې د اقلیمي بدلون د منفي اغیزو په اړه د نړيوالو بنسټونو اندیښنو پر دوام وايي، نړیواله ټولنه باید د خپلو مرستو په دوامداره کولو او زياتولو سره په افغانستان کې د لوږې ناورین په مهارولو کې فعاله ونډه واخلي او دې هېواد سره مرستې سیاسي نه کړي.
د سیاسي چارو شنونکی زلمی افغانیار وايي:« د څېړونکو بنسټونو د راپورونو پر بنسټ؛ افغانان د اقلیمي بدلونونو له کبله ځپل شوي، خو له بده مرغه تېرو درېیو کلونو کې بشرپاله مرستې هم سیاسي شوې. هیلهمن یم څو د تقابل د پای ته رسولو لپاره له خبرو اترو کار واخیستل شي او د کړکېچ د مدیریت لپاره پلان ولري څو کوم خلک چې د اقلیمي بدلونونو له کبله متاثر شوي تر دې زیات زیانمن نشي او بشرپاله مرستې ورته ورسیږي.»
ځېنې نور بیا په دې اند دي چې په افغانستان کې د لوږې اصلي عوامل اقلمي بدلون او د نړيوالو له لورې پر افغانستان لګول شوي اقتصادي بندیزونه او بانکي محدویتونه دي.
د سیاسي چارو شنونکی فهیم چکري وايي:« افغانستان کې خوراکي نه خوندیتوب ورځ تر بلې زیاتیږي او عمده لاملونه یې اقلیمي بدلونونه، اقتصادي بندیزونه او بانکي محدودیتونه دي او دا د دې لامل شوي چې کابو اته میلیونه وګړي له قحطۍ سره مخ شي او په وروستیو میاشتو کې افغانستان کې دا کړکېچونه نور هم پراخ شوي.»
د خوړو نړیوال پروګرام داسې مهال دغه اندېښنه څرګندوي، چې له طبيعي پېښو سره د مبارزې چمتووالي ملي ادارې مسوولينو تېره اوونۍ په افغانستان کې بشري مرستو ته د اړمنو کسانو شمېر له ۲۴ ميليونه زيات ښودلی وو.
