په ۲۰۲۴ کال کې افغانستان د هغو هېوادونو له نوملړ وتلی، چې خلک یې د جګړې او تاوتریخوالي له امله بې ځایه کېدو او کډوالۍ ته اړ شوي وي.
د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونوعالي کمېشنر فیلیپو ګړاندي ویلي، چې په ۲۰۲۴ زېږدیز کال کې په نړۍ کې شاوخوا ۱۱۴ میلیون کسان بې ځایه کېدو ته اړ شوې.
نوموړي سوډان، سوریه او میانمار هغه هېوادونه یاد کړي، چې نږدې ۲۰ میلیونه وګړي یې د کورنۍ جګړې له امله کډوالۍ ته اړ شوې دي.
ګراندي زیاتوي: « د وروستیو شمېرو له مخې، په نړۍ کې شاوخوا ۱۱۴ میلیون کسان د جګړې، تاوتریخوالي او ځورونو له امله بې ځایه کېدو ته اړ شوي. په سوډان کې ۹ میلیون، په سوریې کې ۵ اعشاریه ۶ میلیون او په میانمار کې ۳ میلیون وګړي بې ځایه شوي دي او پر غزې د اسرائٍيلو د بریدونو له امله د خلکو بې ځایه کېدوهم ستره غمېزه رامنځته کړې ده.»
په ورته مهال په ملګرو ملتونو کې د چین، روسیې او یو شمېر نوروهېوادونو استازو د یاد سازمان پر نوروغړیو هېوادونو نیوکه کړې، چې د افغانستان او سوریې له کډوالو او دغلته په کور دننه له بې ځایه شویو سره یې کافي مرستې نه دي کړي.
که څه هم په کور دننه او له ایران او پاکستانه په زور د رایستل شویو کډوالو کره شمېر مالوم نه دی؛ خو د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت دغه شمېر نږدې ۷۰۰ زره تنه ښودلی.
د دې ترڅنګ په پاکستان کې افغان کډوال وايي، پاکستان ډېری وخت افغان کډوال د سیاسي اختلافونو له امله په زور ایستنې ته اړ کوي، چې دغلته د زرګونو افغانانو ژوند او شتمنۍ یې له ناملوم برخلیک سره مخ کړې.
افغان کډوال حاجي نظر خوږياڼيوال وايي: « دغه ډول پرېکړې د پاکستان مرکزي حکومت هغه وخت کوي چې کله د افغانستان او پاکستان ترمنځ سیاسي یا امنیتي اختلافات راشي؛ نو بیا له همدې امله پاکستان کې په بېلا بېلو بڼو افغان کډوال ځورول کېږي.»
بلخوا د چارو یو شمېر کارپوهان وايي، بې ځایه شوي او کډوال افغانان په کور دننه او بهر له ګڼو اقتصادي ستونزو سره مخ دي.
د دوی په خبره بې ځایه شوي او هغه کورنۍ چې له پاکستان او ایرانه په زور رایستل کېږي، تر ډېره په کور دننه ورته د کافي مرستو او خوندیتوب زمینه نه ده مساعده شوې.
د سیاسي چارو شنونکی عزیز معارج وايي: « که چېرې نړیوال مرستې و نه کړي نو هرومرو یو بشري ناورین منځته راځي او دا ناورین به دلته نورهم زیاتېږي، ځکه دا کومې څپې چې راروانې دي ټوله نړۍ یې ګوري، د نړۍ بنسټونه او یونسیار، د ملګرو ملتونو عالي کمېشنرۍ او خیریه بنسټونه چې په دې اړه تخصیص لري باید افغانستان ته هم توجو وکړي، ځکه چې دلته هم په لویه کچه بشر ژوند کوي.»
دا په داسې حال کې ده چې له نږدې ۴ کلونو راهیسې څه باندې ۴ میلیونه افغانان د ایران او پاکستان په ګډون يو شمېر نورو هېوادونو ته کډوال شوي دي.
