د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ اداره (اوچا) په خپل یوه راپور کې د بودیجې کمښت له امله په افغانستان کې د روغتیا، خوراکي توکو، تغذیې، سرپناه او زدهکړو برخو کې د مرستو د بندېدو خبرداری ورکړی.
په راپور کې راغلي، د روان ۲۰۲۴ز کال د اپرېل او راروانې جون میاشتې ترمنځ د اړتیا وړ بودیجې د نشتون له امله نه شي کولی په هېواد کې اړمنو افغانانو ته مرستې ورسوي.
په راپور کې د راغلو شمېرو له مخې؛ د زدکړو لپاره ۶.۹ میلیونه ډالر، د بېړنۍ سرپناه د برابرولو لپاره ۱۲.۷ میلیونه ډالر، د خوړو خوندیتوب لپاره ۵۴.۲ میلیونه ډالر، د روغتیا برخې لپاره ۹.۹ میلیونه ډالر او د تغذیې په برخه کې ۳۶.۳ میلیونه ډالرو اړتیا ده چې ټولټال ۱۲۰ میلیونه ډالر کېږي.
د راپور یوه برخه: « د ۲۰۲۴ز کال د اپرېل او جون میاشتو ترمنځ د بسپنې د کمښت له امله د سرپناه، روغتیا، خوراکي توکي، تغذیې، ساتنې او زدهکړو برخو کې مرستې د بندولو له ګواښ سره مخ دي.»
د اوچا راپور چې د یکشنبې په ورځ خپور شوى، راغلي چې لرې پرتو سیمو ته د مرستو رسولو، ټرانسپورټ او د مرستو سپارلو لپاره اضافي بودیجې ته هم اړتيا ده، چې په خبره یې یاده بودیجه به هغو سیمو ته د اړتیا وړ مرستو په رسولو کې مرسته وکړي چې ډېرې اړمنې دي.
خو د اقتصاد وزارت مسلکي مرستیال عبدالطیف نظري بیا دغه مرستې لنډمهاله ګڼي او وايي، هڅه کوي څو د کاري فرصتونو د ایجاد او د بنسټیزو پروژو د عملي کېدا ته ورته اجنډاوو باندې کار کوي چې اصلي موخه یې د کورني اقتصاد لوړول دي.
نظري زیاتوي: « د اقتصاد وزارت له نظره بهرنۍ مرستې لنډ مهاله دي. زموږ هڅې دا دي چې د کاري فرصتونو ایجاد او بنسټیزو پروژو په عملي کولو سره د کورنیو اقتصاد ته وده ورکړو او افغانستان د ځان بسیاینې لور ته سوق کړو.»
د اقتصادي چارو شنونکو پر باور په افغانستان کې مرسته رسوونکې ادارې که څه هم د درېیو تېرو کلونو په پرتله د بودیجې له کمښت سره مخ دي؛ خو دا هغه څه نه دي چې د یادو ادارو له لوري خپرېږي.
د دوی په باور اوچا او ورته ادارې د فنډ د ترلاسه کولو لپاره د حقایقو خلاف په خپلو راپورنو کې ډېر کله داسې بودیجوي ارقام خپروي چې له حقایقو سره اړخ نه لګوي.
د اقتصادي چار شنونکی سید مسعود وايي: « دا دوه اړخونه لري، لومړی اړخ یې دا دی چې دوی د فنډ ترلاسه کولو لپاره تبلیغات کوي او له بلې خوا یې هڅه دا ده چې زیاتې پیسې ترلاسه کړي او په خپلو پرګرامونو کې یې ولګوي.»
اوچا داسې مهال د مرستې رسونې لپاره د بسپنې د کمښت خبرداری ورکوي، چې له دې وړاندې یې هم ۲۱میلیونه اړمنو افغانانو ته د مرستې لپاره د ۳.۲ میلیارد ډالرو غوښتنه کړې وه چې په وینا یې یوازې د غوښتل شوي رقم ۲۵سلنه چې ۷۴۴میلیونه ډالره کیږي؛ ترلاسه کړي.
اوچا ویلي، د ۱.۳ میلیارده ډالرو مرستې دغه کمی د دې لامل شوی، چې ځېنې پروګرامونه یې وار دمخه ودرېږي.
