په ډېرو هېوادونو کې سیاسي ګوندونه فعال دي او خلک هم د دغو سیاسي ګوندونو په چوکاټ کې خپل سیاسي نظریات وړاندي کوي، فعالیتونه لري او له همدې لارې د حکومت برخه ګرځي او یا ترې لرې کېږي، خو په افغانستان کې په تېرو ۲۰ کلونو کې ۷۳ سیاسي ګوندونو فعالیت درلود او واک ته د اسلامي امارت له بیا ځلې رسېدو سره د سیاسي ګوندونو پر فعالیت بندیز لګېدلی دی.
عدلیې وزارت په تېر یوه کال کې دوه سیاسي ګوندونه او ۷۵ ټولنې د غیر قانوني فعالیت له امله امنیتي ارګانونو ته ورپېژندلي دي.
د عدلیې وزارت اعلامیه: « دوه ګوندونه او ۷۵ ټولنې د غیر قانوني فعالیت په دلیل امنیتي ارګانونو ته معرفي شوي. د افغانستان اسلامي امارت د عدلیې وزارت د تېر یوه کال په اوږدو کې دوه سیاسي ګوندونه او ۷۵ ټولنې د غیرقانوني فعالیت په دلیل امنیتي ارګانونو ته معرفي کړي دي. په دې لړ کې له هغو ۱۷ خيريه بنسټونو چې په کارونو کې یې نیمګړتیاوې وې او د اصولو خلاف یې کار کاوه، ژمنه اخيستل شوې چې خپل فعالیتونه له اصولو سره سم پر مخ یوسي. او همدارنګه ۱۹ خيريه بنسټونه هم په ټاکل شوي وخت د جواز نه تمدیدېدو له امله د عدلیې وزارت له لوري لغوه اعلان شوي دي.»
د سیاسي چارو کارپوهان وايي، سیاسي احزاب د نړۍ په ټولو هېوادونو کې شتون لري خو په خبره يې هغوی خپلو خلکو ته خدمت کوي.
دوی وايي، له تېرو څو لسيزو راهیسې سیاسي ګوندونو په افغانستان کې خلکو لپاره جګړې او ناخوالیو پرته نور څه په میراث نه دي پرېښي.
د سیاسي چارو کارپوه عزیز معارج وايي: « سیاسي ګوندونه په نړۍ کې او ان د افغانستان په تاریخ کې معمولا داسې وو، چې دوی به خلکو ته خدمات رسول، هېواد په پرمختګ کې به یې ونډه اخېستله او د اپوزېسیون په توګه به یې په اداره کې اصلاحات راوستل؛ خو له بده مرغه په افغانستان کې دغه څلور لسیزې را په دې خوا ګوندونو غیر له شر او فساد، جنګ، جګړې او بدبختۍ بل کار و نه کړ، په ځانګړې توګه د جمهوریت په ۲۰ کلونو کې نږدې ۷۲ ګوندونه وو چې دا ټول په قومي او سمتي ګوندونو بدل شوې وو، کومه خاصه برنامه یې نه درلوده غیر له دې چې ستونزې یې جوړولې، بدبختي یې راوسته، همدا وجه وه چې په افغانستان کې اوس د ټولو خلکو زړونه له ګوندونو تور دي.»
په ورته مهال ځېنې نور په هېواد کې د سیاسي ګوندونو د فعالیت پر اهمیت له ټينګار سربېره وايي، سرپرست حکومت باید سیاسي ګوندونو ته د فعالیت اجازه ورکړي.
د سیاسي چارو کارپوه محمد سلیم پیګیر وايي: « سره له دې چې په افغانستان کې ګوندونو مثبته پایله نه درلوده؛ خو د افغانستان سیاسي راتلونکي کې د ګوندونو موجودیت اړین دي.»
دا په داسې حال کې ده، چې تېره اوونۍ د عدلیې وزارت سرپرست په هېواد کې د سیاسي ګوندونو د فعالیتونو پرمنعه کېدو له ټینګار سره ویلي وو، چې د سیاسي ګوندونو د ثبت او راجسټر ریاست لغوه او له تشکیلاتو هم اېستل شوی دی.
