د افغانستان او سيمې په تړاو په نږدې هرې جوړېدونکي غونډې کې په افغانستان کې د ټولګډونه حکومت پر جوړېدو ټینګار کېږي.
تازه د هند ملي امنیت سلاکار اجیت ډووال د هند او منځنۍ آسیا ملي امنيت سلاکارانو په ناستې کې چې په قزاقستان کې ترسره شوه ويلي، د افغانستان روانې کشالې ته د معقولې حل لارې لټول لا هم د هند په لومړیتوب کې دی.
ډووال ویلي، له افغانانو سره په بشري مرستو سربېره باید د افغانستان سرپرست حکومت وهڅول شي، چې ټولګډونه حکومت جوړ، ترهګرۍ سره کلکه مبارزه او د بشري حقونو خوندیتوب ته ځانکړي پاملرنه وکړي.
هغه زیاته کړې:« د افغانستان وضعیت زموږ د ټولو لپاره د اندېښنې وړ دی. زموږ په لومړیتوبونو کې د بشردوستانه مرستو چمتو کول، په رېښتیني ډول د ټولګډونه حکومت رامنځته کول، چې د تروریزم او نشهيي توکو قاچاق سره مبارزه او د ښځو، ماشومانو او اقلیتونو د حقونو ساتنه وکړي، شامل دي.»
د پوځي چارو کارپوه سرور نيازی وايي: « هند غواړي چې په افغانستان کې د ترهګریزو ډلو د پرمختګ مخنیوی وکړي، ځکه چې پاکستان له ترهګریزو ډلو سره نږدې اړیکې لري نو پر همدې بنسټ هند تل د افغانستان له اړخه اندېښمن دی.»
اجيت ډووال ډاډ ورکړی، چې هېواد به يې له عامو افغانانونو سره مرستو او همکاريو ته دوام ورکړي.
خو د اسلامي امارت ویاند ذبیح الله مجاهد بيا د هند او نورو هېوادونو له لوري د ټولګډونه حکومت په اړه وړاندې کېدو تجويز د افغانانو پر پرېکړې پورې تړي او غوښتنه کوي، چې هېوادونه دې د افغانستان په کورنیو چارو کې د لاسوهنه نه کوي.
مجاهد زیاتوي: « له ټولو هېوادونو چې له افغانستان سره همکاري کوي مننه کوو او دا خبره د اسلامي امارت اصولي دریځ دی چې ځېني مسایل زموږ کورني موضوعات دي، هېوادونه باید په هغې کې لاسوهنه ونه کړي، لکه موږ چې د نورو هېوادونو په کورنیو چارو کې لاسوهنه نه کوو؛ نو له نورو مو هم هېله دا ده چې زموږ په کورینو چارو کې لاسوهنه ونه کړي، نور مو تل د دوی همکارۍ ستایلې دي او اسلامي امارت له دوی ښې اړیکې او پیاوړې همکارۍ غواړي.»
د اقتصاد وزارت مسلکي معين عبداللطیف نظري وايي: « د افغانستان خلک بهرنۍ نسخې نه مني، ځکه دغه تاریخي تجربې باید بیا تکرار نه شي، دا تر ټولو لوی درس دی چې ټول هېوادونو باید د افغانستان له تحولاتو زده کړی وي. د ټولګډونه حکومت بحث د افغانستان د خلکو او نظام اړوند دی او موږ خپلو ملي ګټو ته په پام سره ټولګډونه حکومت په خپلو قوانینو کې نیولی دی.»
د نړیوالو اړیکو کارپوهان هم د افغانستان اړوند مسايلو په تړاو ورته څرګندونې سياسي لاسوهنه بولي، خو ټينګار کوي، چې حکومت د يادو بهانو رفعه کولو لپاره باید مسلکي کسان پر کليدي ځايونو وګماري.
د نړیوالو اړیکو کارپوه سمیر انګار وايي: « زما په نظر ټولګډونه حکومت یعنې کار اهل کار ته باید وسپارل شي او دا اړینه ده چې حکومت باید پراخه شي، څوک چې پوهه، تخصص او تقوا لري، ژمن وي نو باید په بېلابېلو لوړرتبه څوکیو باندې وګومارل شي.»
د نړیوالو اړیکو کارپوه نجیب الرحمن شمال وايي: « د افغانستان د رښتینو سیاسي ګوندونو د استازو او شخصیتونو په ګډون د ټولګډونه حکومت رامنځته کول د نړیوالې ټولنې او د افغانستان د ګاونډي هېواد هند په ګډون د نړۍ د بېلابېلو هېوادونو لویه غوښتنه ده.»
واک ته د اسلامي امارت له رسېدو دوه کاله او دوې میاشتې تېرېږي، خو تر اوسه پورې هېڅ هېواد دغه اسلامي امارت پر رسمېت نه دی پېژندلی.
په افغانستان کې د ټولګډونه حکومت جوړېدل، د نجونو د زدهکړو او د ښځو د کار حقونو خونديتوب او د ترهګرۍ پر وړاندې مبارزه د رسمېت پېژندنې لپاره هغه شرایط دي، چې د نړیوالو په باور چې اسلامي امارت تر اوسه نه دي پوره کړي.
