فقر، بې کاري، وچ کالي، طبعي پيښې او ګڼ نور هغه ستر لاملونه دي چې په وروستيو لسیزو کې یې د افغانان ژوند ګواښلی دی.
د ملګرو ملتونو نړيوال پراختيايي پروګرام ( یو.اې.ډي.پي) د ابادۍ په نوم پروژې په یوه راپور کې ویلي، له ۲۰۲۰ زېږدیز کال وروسته د افغانانو عواید ۳۰ سلنه کم شوي دي.
راپور کې ويل شوي، د ښځو له لوري پر کار کولو د سرپرست حکومت له خوا بندیزونو ۹۴ سلنه نړيوالې انجوګانې دې ته اړې کړې، چې خپل فعالیتونه بند یا محدود کړي چې له امله دا مهال ۳۴ میلیونه افغانان یوازې د خوراکي توکو مرستو ته اړتیا لري.
د راپور یوه برخه:« له۲۰۲۰ کال راهیسې د افغانانو عوایدو کې ۳۰ سلنه کموالی راغلی دی. د ښځو له لوري پر کار کولو د بندیزونو له امله ۹۴ سلنه انجونګانې اړې شوې څو خپل فعالیتونه بند او یا هم کم کړي، چې اوس نږدې ۳۴ میلیونه وګړي د خوراکي توکو مرستو ته اړتیا لري.»
راپور کې ویل شوي، یوازې په ۲۰۲۲ کال کې ۲۷ میلیونه افغانان طبعي پيښو اغیزمن کړي، چې ۶۰ سلنه یې زیانمنو شویو کورون کې اوسې او دغه زار ۸۵ سلنه افغانان بیا د بې وزلۍ تر کرښې لاندې ژوند کوي.
دغه راز په راپور کې وړاندې ویل شوي، ۷۸ سلنه افغانان پوره وړي دي او ۱۴ سلنه یې اړ شوي تر څو پر خپلو ماشومانو درانه کارونه وکړي.
د راپور یوه برخه:« یوازې ۲۰۲۲ کال کې ۲۷ میلیونه کسان د طبعي پيښو له امله اغیزمن شوي، چې ۶۰ سلنه افغانان زیانمن شویو کورونو کې ژوند کوي او له ډلې یې ۴۰ سلنه د بیارغونې توان نه لري. په ورته وخت کې ۸۵ سلنه افغانان د بې وزلۍ تر کرښې لاندې ژوند کوي چې ۷۸ سلنه یې پوره وړي او ۱۴ سلنه هغو یې ماشومان درنو کارونو ته استولي دي.»
دا چې افغانستان اوس یوه نوي سياسي او اقتصادي پړاو ته ننوتی، نو د اسلامي امارت مسولین هم ځینې ستونزې مني.
د اقتصاد وزارت مسلکي مرستیال عبدالطیف نظري د ښځو له لوري د کار کولو په تړاو د بهرنیانو بهانې بې ځایه بولي او زياتوي، لا هم زرګونه ښځې په ګڼو برخو کې پر کار بوختې دي او په خبره يې له اصلاحاتو وروسته به پاتې نور محدودیتونه هم لرې شي.
د ملګرو ملتونو پراختیایي پروګرام داسې مهال د افغانانو په اقتصادي وضعیت اندېښنه ښي چې له کلونو راهیسې نړیوال له افغانستان سره مرستې کوي، خو د تېر پرتله د فقر کچه په مراتبو لوړه شوې.
