یو شمېر روسي رسنیو د دې هېواد او بېلاروس د تېلو صادروونکو شرکتونو په حواله راپورونو کې لیکلي چې په تېر ۲۰۲۵ میلادي کال کې له دغو هېوادونو افغانستان او د منځنۍ اسیا هېوادونو ته د تېلو په صادراتو کې د پام وړ زیاتوالی راغلی.
د ایزوستیا ورځپاڼې د دوشنبې په ورځ په یوه راپور کې لیکلي، په تېر میلادي کال کې له روسیې څخه افغانستان او د منځنۍ اسیا هېوادونو ته د تېلو صادرات یو میلیون ټنو ته رسېږي.
ورځپاڼې دغه راز لیکلي، په داسې حال کې چې په تېر میلادي کال کې افغانستان ته د روسیې د تېلو صادرات شل سلنه زیات شوي، په همدې موده کې بېلاروس هېواد هم ۴۰۰ زره ټنه تېل افغانستان ته صادر کړي دي.
د ایزوستیا ورځپاڼې د راپور په یوه برخه کې راغلي: «له روسیې څخه افغانستان ته د تېلو صادرات په تېر میلادي کال کې شل سلنه زیات شوي. د انرګوسټار ټرېډینګ شرکت د اسنادو له مخې، په همدې کال کې بېلاروس بیا افغانستان ته ۴۰۰ زره ټنه تېل صادر کړي دي.»
ورځپاڼې له روسیې او بېلاروس هېوادونو څخه د تېلو په صادراتو کې د زیاتوالي لاملونو ته هم کتنه کړې او وايي، د تېلو په صادراتو کې د زیاتوالي اساسي لامل پر مسکو د نړیوالو بندیزونو لګول او افغانستان ته د بې کیفیته تېلو د صادرولو د مخنیوي په خاطر د افغانستان له خوا وضع شوي ستنډرډونه دي.
په ورته مهال، د صنعت او سوداګرۍ وزارت وايي، په تېر ۲۰۲۵ میلادي کال کې د کابل او مسکو ترمنځ د سوداګرۍ کچه ۵۳۸ میلیون ډالرو ته رسېدلې چې له ډلې یې د ۴۰۰ میلیونه ډالرو په ارزښت ۶۵۰ زره ټنه تېل افغانستان ته وارد شوي دي.
د صنعت او سوداګرۍ وزارت ویاند اخندزاده عبدالسلام جواد وايي: « روسیې ته په سترو صادراتي توکو کې ممیز، کاني ډبرې، وچ زردالو، بخار دېګونه، تالک ډبرې، انار او انګور شامل دي. همدارنګه له روسیې هېواد څخه په سترو وارداتي توکو کې طبیعي ګاز، پټرول، ډیزل، لرګي، د لمرګلي غوړي، د صنعتي فابریکو خام مواد او د غنمو اوړه شامل دي. د وارداتو ډېره برخه پټرول، ډیزل او ګاز تشکیلوي چې مجموعي وزن یې ۶۵۲ زره ټنو ته رسېږي او پولي ارزښت یې له ۴۰۲ میلیون ډالرو اوړي.»
بله خوا، شنونکي بیا د کابل او اسلام اباد ترمنځ د سوداګریزو لارو بندېدو ته په اشارې وايي، په اوسنیو شرایطو کې له ګاونډیو او د سیمې له هېوادونو سره د افغانستان د سوداګریزو اړیکو پراختیا د کابل په ګټه ده.
د اقتصادي چارو کارپوه عبدالنصیر رښتیا وايي: « هرڅومره چې دا اړیکې پياوړې کېږي، افغانستان ته ګټه رسولی شي؛ ځکه چې موږ هرڅومره له ګاونډیو او سیمه ییزو هېوادونو د اړتیا وړ توکي وارد کړو، په لږ وخت کې یې واردولی شو او لګښت یې هم کمېږي.»
د اقتصادي چارو کارپوه محمد یونس ځدراڼ وايي: « روسیه ډېر لوړ کیفیت تېل لري او کولی شي زموږ د تېلو او نفتو په برخه کې ښې اسانتیاوې رامنځته کړي. همدارنګه تېل به له انحصار څخه خلاص شي، نرخونه به یې ټیټ شي او کیفیت به یې هم ښه وي.»
روسي رسنیو داسې مهال د کابل او مسکو ترمنځ د سوداګرۍ د زیاتېدو خبره کړې چې تېره ورځ ایراني چارواکو هم د ماهیرود له لارې افغانستان ته د ایران د صادراتو زیاتوالي ته اشاره وکړه او ویې ویل، د ماهیرود لار به جنوبي خراسان د افغانستان له بازارونو سره ونښلوي.
