د مارچ ۲۴مه له نري رنځ (توبرکلوز) سره د مبارزې او عامه پوهاوي له نړیوالې ورځې سره برابره ده.
دا ورځ سږ کال په افغانستان کې د «هو! موږ کولی شو د ژمنې، پانګونې او خدمتونو وړاندې کولو له لارې نری رنځ له منځه یوسو» په شعار سره داسې مهال ونمانځل شوه چې لاهم د دې ساري ناروغۍ له امله د خلکو ژوند ته خطرونه شته.
د عامې روغتیا وزارت چارواکي وایي، په کلني ډول د نري رنځ له کبله شاوخوا ۱۰ زره کسان خپل ژوند بايلي او ورسره د مبارزې لپاره له نړیوالو د مرستو غوښتنه کوي.
د عامې روغتيا وزارت د روغتیایي خدمتونو وړاندې کولو معين عبدالولي حقاني وايي:« د روغتیا نړیوال سازمان د اټکل له مخې، هر کال په ۱۰۰ زرو کسانو کې ۱۸۰ تنه په نري رنځ اخته کېږي. زموږ د هېواد په نفوس کې دغه شمېره شاوخوا ۷۵ زره تنو رسېږي او د اټکل له مخې ۱۰ زره نور کسان د دې ناروغۍ له امله مري. په کورنیو او بهرنیو کاري شریکانو غږ کوم چې له موږ سره په دې مبارزه کې د خپلو همکاریو د لا پیاوړتیا لپاره په بشپړه همکارۍ کار وکړي.»
د عامې روغتیا وزارت چارواکي له نري رنځ سره د مبارزې ډاډ ورکوي او وایي، له ښارونو سربېره اوس په لرې پرتو سیمو کې هم د دې ناروغۍ د تشخیص او درملنې امکانات برابر شوي.
د عامې روغتيا وزارت د ناروغیو د مخنیوي او کنټرول رییس هدایت خان هدایت وايي: « په ټول افغانستان کې د توبرکلوز ناروغۍ لپاره وړیا خدمتونه موجود دي او غواړم رهبرۍ ته هم دا پیغام ورکړم چې الحمدالله د افغانستان په ټولو ولسوالیو کې هغه پرمختللي وسایل لرو چې د توبرکلوز د تشخیص لپاره اړین دي. له موږ سره داسې وسایل هم شته چې له ګاونډیو هېوادونو سره نه شته. زموږ د ټيم، همکارانو او رهبرۍ هدایت او تعهد دا ثابتوي چې موږ غواړو خپل خدمات تر ټولو ښه کړو. په نړیوالو همکارانو غږ کوو، که په دې اړه نړۍ له افغانستانه لاس اخلي، تاسو زموږ استازي یاست او زموږ لاسنیوی وکړئ. انشاالله ډېر ژر به داسې وضعیت راشي چې عامې روغتیا وزارت به په خپلو پښو درېدلی وي.»
له بلې خوا، د روغتیا نړیوال سازمان چارواکي د نري رنځ له امله د مړینو ثبتولو او شریکولو ترڅنګ وایي، له دې ناروغۍ سره پر ګډه نړیواله مبارزه کولی شي یاده مرګونې ناروغي له منځه یوسي.
د افغانستان لپاره د روغتیا نړیوال سازمان استازی اډوین سالوادور وايي: « یوازې په ۲۰۲۳ زېږدیز کال ۱.۲۵ میلیونه خلکو د نري رنځ له امله خپل ژوند له لاسه ورکړی او ۱۰.۸ میلیونه خلک په دې ناروغۍ اخته شوي دي.»
د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د پراختیایي ادارې چارواکي هم په افغانستان کې د دې ناروغۍ اصلي لاملونه فقر، خوارځواکي، کډوالي او لازمو روغتیایي خدمتونو ته د لاسرسي نه لرل بولي او پر خپلو ټولو نړیوالو شریکانو غږ کوي چې له دې ناروغۍ سره د مبارزې لپاره مرستې زیاتې کړي.
د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د پراختیایي ادراې استازی سټیفن رادریکاوس وايي: « په داسې حال کې چې خوارځواکۍ، بېوزلۍ او کډوالۍ پر توبرکلوز د خلکو اخته کېدو ته لا ډېره زمینه برابره کړې، ترڅنګ يې ښځې او کډوال لازمو روغتیایي خدمتونو ته لاسرسی هم نه لري. له ټولو همکارانو هیله کوو چې د نري رنځ د مخنیوي، تشخیص او درملنې په برخه کې د پانګونې او ټولنیز ګډون زیاتوالي ترڅنګ د عامه پوهاوي په لوړولو کې له موږ سره مرسته وکړي.»
نری رنځ، سل یا توبرکلوز یوه مرګونې ساري ناروغي ده چې په ۱۹۹۳ زېږدیز کال د روغتیا نړیوال سازمان(ډبلیو.اېچ.او) له خوا د مارچ ۲۴مه د يادې ناروغۍ پر وړاندې د جدي مبارزې او ګامونو پورته کولو لپاره ځانګړې شوه.
له هغه وروسته د مارچ ۲۴ مه په ټوله نړۍ کې د توبرکلوز د نړیوالې ورځې په نوم نمانځل کېږي.
