له کله چې ګاونډیو هېوادونو پاکستان او ایران له خپلو هېوادونو د افغان کډوالو په جبر ایستلو لړۍ پیل کړې، مالومات ښيي چې تر دې دمه څه باندې ۲ میلیونه کډوال له یادو هېوادونو بېرته افغانستان ته راستانه شوي دي.
راستنېدونکو کډوالو ته که څه هم په تورخم، اسلام کلا، سپین بولدک او نورو کمپونو کې د پام وړ اسانتیاوې برابرې شوې، خو د کډوالو غوښتنه کار دی.
له ایرانه را ایستل شوی افغان کډوال وايي: « زما ورور ایران کې نیول شوی و، ما قانوني وېزه واخیسته او خپل ورور پسې لاړم. زه چې کله ایران ته ورسېدم، له ما یې وېزه او پاسپورټ دواړه ستانه کړل، بیا یې کارت هم رانه واخیست او ۴۰ میلیونه روپۍ یې ترې کش کړې.»
له ایرانه یو بل ایستل شوی کډوال وايي: « که موږ ته خپله هېواد کې د کار زمینه برابره شي، هېڅکله به بل ځای لاړ نه شو. شخصا ً ما ته که ایران او اروپا ټوله هم راکړي، له خپل هېواد نه ځم، خو په دې شرط چې کار ولرم.»
له ایرانه تازه را اړول شوی کډوال وايي: « هلته پر افغان کډوالو ډېر ظلم او ستم کېده، موږ له ملګرو ملتونو غوښتنه کوو چې پر ایران فشار راوړي او پر افغانانو د ظلم مخنیوی وکړي.»
په ورته مهال، وړمه ورځ د کډوالو دې ستونزې ته د رسېدو په موخه د صنعت او سوداګرۍ وزارت چاروکو وویل، له پاکستان سربېره له ایرانه هم په ورځني ډول شاوخوا ۲۵ زره کسان را ایستل کېږي، خو اسلامي امارت په هغو برخو کې چې دوی په کې مهارتونه لري، کار موندل خپل لومړیتوب ګرځولی.
د صنعت او سوداګرۍ وزارت د صنعت مرستیال احمدالله ذاهد وايي: « تاسو په رب یقیین وکړئ چې هلته د ورځې له ۲۵ تر ۳۰ زرو چې کوم افغانان وروڼه چې له ایران څخه افغانستان ته رالېږل کېږي، د ټولو بشري او اسلامي اصولو خلاف ورسره چلن کېږي. بنا ً دغو ټولو کسانو ته د کار زمینه برابرولو ته اړتیا ده؛ دا ټول هغه کسان دي چې د خپلو کورنیو لپاره د یوې مړۍ ډوډۍ پیدا کولو هېڅ مدرک او سرپناه نه لري.»
همدارنګه، د کانونو او صنایعو خونې چارواکو ډاډ ورکړ چې په هېواد کې ۶۵۰۰ فابریکې ۵۰۰ زره کسانو ته په مستقیم او ۲ میلیونو کسانو ته په غیر مستقیم ډول د کار زمینې برابرولو ظرفیت لري.
دوی وایي، که چېرې یې برېښنا ۲۴ ساعته شي د ۱۲۰ زره نورو کسانو لپاره به هم د کار زمینه برابره شي او دوی به وکولی شي چې په لوړه کچه راستانه شوي کډوال جذب کړي.
د کانونو او صنایعو خونې رییس شېر باز کمین زاده وايي: « موږ غواړو د اسلامي امارت په همکارۍ د دوی په زخمونو مرهم کېږدو. زه له دې ځایه اعلان کوم، که زموږ برېښنا ۲۴ ساعته شي، یوازې کابل کې د ۱۲۰ زرو کسانو د جذب ظرفیت لرو؛ خو بیا هم، ژمنه کوم چې ۱۰ زره تنه به د افغانستان صنعت کاران په خپلو فابریکو کې جذب کړي.»
له دې سربېره، د ملګرو ملتونو د کډوالو سترې کمېشنرۍ شمېرې ښيي چې د ۲۰۲۳ کال د سپټمبر له میاشتې بیا تر دې دمه له ایران او پاکستانه ۲.۴۳ میلیونه کډوال راستانه شوي چې له ډلې یې ۵۴ سلنه په زرو را ستانه کړای شوي دي.
