پر نړيواله کچه له بې وزله هېوادونو سره د مرستو کموالي له امله يادو مرستو ته د خلکو اړتيا په شدت سره د لوړېدو په حال کې ده او د ملګرو ملتونو تازه موندنې ښيي چې اوس مهال په ټوله نړۍ کې شاوخوا ۳۰۰ ميليونه کسان بشري مرستو ته اړتيا لري.
د دې سازمان د بشري مرستو همغږۍ دفتر (اوچا) د مرستو کموالي له امله افغانستان هم د اغېزمنو شویو هېوادونو په ډله کې ياد کړی او ويلي يې دي دا مهال شاوخوا ۹ ميليونه افغانان روغتيايي خدمتونو ته د لاسرسي د پرې کېدو له خطر سره مخ دي.
اوچا زیاته کړې:« د بودیجې کموالي پر نړیواله کچه بشري فعالیتونه اغېزمن کړي. له ۳۰۰ میلیونو ډېر خلک د ژوند ژغورنې مرستو ته اړتیا لري. لکه څنګه چې بودیجه کمه شوې ده، پایلې يې مرګونې ثابتېږي. په افغانستان کې ۹ میلیونه خلک د روغتیایي خدمتونو د نشتوالي له خطر سره مخ دي.»
اوچا وايي، د یو شمېر بسپنه ورکوونکو لخوا د نړیوالو بشري فعالیتونو لپاره د بودیجې کموالي په ټوله نړۍ کې مرګونې پایلې رامنځته کړي.
عام افغانان په روغتیايي مرکزونو کې د امکاناتو د نشتوالي له امله شکایت کوي.
دوی وايي، په لرې پرتو سېمو کې زیات خلک روغتیايي خدمتونو ته لاسرسی نه لري او د دې تر څنګ په دولتې روغتونونو کې هم د امکاناتو کموالی او د مسلکې پرسونل نشتون هغه ستونزي دي چې د خلکو ستونزې يې زياتې کړي.
د پکتیا اوسېدونکی سمیع الله وايي:« ډاکټران شته دي خو درمل نشته دي، ولایتونو کې په دولتي روغتونونو کې کمزورتیا ډېره ده. له دولت دا غوښتنه کوو چې دغو روغتونونو ته رسېدنه وکړي او ژر تر ژره که ماشینونه وي، درمل وي، ورته پوره یې کړي.»
د کابل اوسېدونکی کمال وايي:« په دولتي کلینیکونو کې داسې امکانات نشته دي چې یو ناروغ ورشي او درملنه یې وشي. که د کس ناروغتیا لږ سخته وي، نو هغه اړ کېږي چې د درملنې لپاره شخصي روغتون ته ولاړ شي. شخصي روغتونونو او کلینیکونو کې بیا درمل او ټیسټونه په دومره اندازه لوړ دي چې د غریب کس ورته وس نه رسېږي.»
ومو غوښتل، چې د ملګرو ملتونو د دې اټکل پر وړاندې د چمتووالي په موخه د عامې روغتيا وزارت د وياند نظر واخلو، خو ځواب يې را نه کړ.
له دې وړاندې ځينو نړيوالو بنسټونو هم بوديجې کموالي له امله په افغانستان کې د يو شمېر روغتونونو له تمويلولو لاس اخيستی او دا وړاندوينه يې کړې، که په بېړه بسپنه ترلاسه نه کړي، ښايي روغتيايي خدمتونو ته د افغانانو لاسرسی خورا محدود شي.
