د سرپرست حکومت له لوري د ښځو او نجونو پر زده کړو، کار او ټولنیزو حقونو لګېدلي محدودیتونه هغه مساله ده چې په تېرو څه باندې درېیو کلونو کې د نړیوالو له سختو نیوکو سره مخامخ شوې او اسلامي امارت یې په دې برخه کې نرمۍ او پر خپلو پرېکړو بیا کتنې ته بللی دی.
د دغو نیوکو په دوام، تازه د امریکا سفارت پر خپله اېکس پاڼه پر ښځو لګېدلي بندیزونه په ټولنه کې د برابرۍ او عدالت اصولو پر وړاندې ګواښ بللی.
دغه سفارت د ډسمبر پر ۱۰ د بشري حقونو نړیوالې ورځې په مناسبت له زده کړو، کار او ټولنیزو حقونو د ښځو محرومول بيعدالتي ګڼلې او وايي، د وضعیت د بدلون او د ښځو د ملاتړ لپاره غږ پورته کولو ته دوام ورکوي.
سفارت زیاته کړې: « د زده کړو پر وړاندې له محدودیتونو نیولې تر له لومړنیو آزادیو بې برخې کولو پورې، هغه دوامداره بې عدالتۍ چې د افغانستان ښځې او نجونې ورسره مخ دي، د نړۍ پر کچه د برابرۍ او عدالت اصول ګواښي. په داسې حال کې چې د بشري حقونو لپاره غږ پورته کوو، راځئ چې یو موټی شو ترڅو د بدلون غوښتنه وکړو او په هر ځای کې د ټولو خلکو له حقونو ملاتړ وکړو.»
د ښځو حقونو مدافعانې پر زده کړو او کار لګېدلي بندیزونه نه یوازې د ښځو بلکې د ټولنې د پرمختګ پر وړاندې لوی خنډ او د وروسته پاتې توب لامل ګڼي.
دوی یو ځل بیا پر سرپرست حکومت غږ کوي چې دغه بندیزونه لرې او له اسلامي اصولو سره سم دې ورته د کار او زده کړو زمینه برابره کړي.
د ښځو د حقونو فعاله مذلفه کاکړ وايي: « نه یوازې دا چې طالبانو خپله ژمنه نه ده عملي کړې، بلکې د ښځو پر وړاندې یې محدودیتونه ورځ تر بلې نور هم ډېر کړي. دا کړنې نه یوازې د ښځو پر فردي حقونو ناوړه اغېزه کوي بلکې د ټولنې د بې ثباتۍ، وروسته پاتې توب او له زده کړو د محرومیت سبب هم شوي. ښځې د ټولنې نیمايي برخه تشکیلوي او کله چې نیمايي ټولنه فلج وي، دا ټولنه هېڅکله پرمختګ نه شي کولی.»
د سیاسي چارو یوشمېر شنونکي هم پر ښځو لګول شوي محدودیتونه د بشري حقونو نقض ګڼي او وايي، د دغو بندیزونو ادامه کولی شي په کور دننه او بهر د سرپرست حکومت ناسم انځور وړاندې کړي.
دوی د ټولنې پر وګړو د محدودیتونو زیاتول په خپله هغه لامل یادوي چې د هېوادونو په کورنیو چارو کې لاسوهنو ته زمینه برابروي.
د سیاسي چارو شنونکی خلیل احمد نادم وايي: « د مکتبونو او پوهنتونو تړل، ښځو ته د حقونو نه ورکول، د کار حق نه ورکول په حقیقت کې له بشري حقونو سرغړونه ده. دغه څه هم په افغانانو پورې اړه لري او هم پر نړیواله کچه ډېر بد تأثیرات لري، نړۍ ته د افغانستان بده څېره ښکاره کوي.»
د سیاسي چارو شنونکی اخترمحمد راسخ وايي: « د طالبانو همدغه فرمانونه به د دې سبب کېږي چې په افغانستان کې د داخلي جګړو او ګاونډیو هېوادونو ته د مداخلې لاره هواره کړي.»
بل پلو، سرپرست حکومت د اسلامي شریعت په رڼا کې په ځلونو ښځو ته د هغوی د حقونو د ورکړې خبرې کړې.
د سرپرست حکومت چارواکو دغه مساله د افغانستان کورنۍ ستونزه بللې او له هېوادونو یې غوښتي چې د افغانستان په کورنیو چارو کې دې لاسوهنه نه کوي.
دا هرڅه داسې مهال دي چې درې ورځې وړاندې د افغانستان په تړاو د ملګرو ملتونو امنیت شورا کې هم د یوناما مشرې او د یو شمېر نورو هېوادونو استازو پر ښځو بندیزونه غندلي او د اسلامي امارت له چارواکو یې د رفع کېدوغوښتنه کړې وه.
