له ایران او پاکستان راستانه شوي افغان کډوال شکایت کوي چې د ژوند له سختو ورځو سره مخ دي او له يادو هېوادونو د راستنېدو پر مهال ورسره د امنيتي ځواکونو له لوري ناسم چلن شوی.
د دوی له ډلې يو شمېر ادعا کوي چې له ایران د راستنېدو پرمهال ترې شتمنۍ ضبط شوې او د افغانستان له سرپرست حکومت غواړي چې له ايران سره يې دا ستونزه حل کړي.
له ایرانه راستون شوی کډوال محمد علي وايي: « د افغانستان له چارواکو غوښتنه کوم چې په افغانستان کې خلکو ته کار پيدا کړي ترڅو زموږ ځوانان نورو هېوادونو او په ځانګړې توګه ایران ته لاړ نه شي، له دې اسلامي هېواد کفري هېوادونه هم ښه دي.»
له ایرانه یو بل راستون شوی کډوال علي رضا هم ورته شکایت لري او وايي: « د لارې په اوږدو کې ناوړه چلنداو ښکنځل کوي او هېڅ ډول ارزښت نه ورکوي. موږ اوس افغانستان ته راغلي یو خو دلته هم ځوانانو ته د کار زمینه نه ده برابره او اړ دي چې بیا هم په قاچاقي او قانوني لارو مهاجرت وکړي.»
د کډوالو د حقونو مدافعان وايي، د کډوالو سپکاوی او د هغوی د مالونو او شتمنیو ضبطول غیرعادلانه کړنه ده او زیاتوي چې کډوال باید له خپلو حقونو محروم نه شي.
د کډوالو د حقونو مدافع ابولحسن صالحي وايي:« کوم هېوادونه چې کډوال په اجباري توګه شړي، نه باید د هغوی شتمنۍ ترې ضبط کړي او کډوالو ته اجازه ورکړي چې خپل توکي له ځان سره ولېږدوي یا هم فرصت ورکړل شي چې خپلې شتمنۍ وپلوري. دا چې له یوې خوا شړل کېږي او له بلې خوا یې شتمنۍ ترې ګرځول کېږي، دا کار عادلانه نه دی.»
د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت ویاند په ایران کې د افغانستان سفیر سره د لیدنې خبر ورکوي او وایي، د سرپرست خلیل الرحمان حقاني او سفیر ترمنځ په دې لیدنه کې د انساني قاچاق، له ایران راستنو شویو او هلته میشتو افغان کډوالو د هویت پېژندلو په اړه خبرې شوې دي.
سرپرست وزیر له ایران غوښتي چې د افغان کډوالو له ځورونې لاس واخلي او د هغوی مالونه او شتمنۍ ضبط نه کړي.
د کډوالو او او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت ویاند عبدالمطلب حقاني وايي: « تېره ورځ په ایران کې د افغانستان د لوی سفارت سفیر مولوي فضل محمد حقاني د مهاجرینو او راستنېدونکو چارو له سرپرست وزیر سره ناسته لرله. په دې ناسته کې په ایران هېواد کې د افغان مهاجرینو په ستونزو، د انساني قاچاق په مخنیوي، په ایران هېواد کې د مېشتو مهاجرینو د هویت او تثبیت په اړه او دغه راز هېواد ته د راستنېدونکو کډوالو د راستنېدو پرمهال د اسانتیاوو برابرولو په تړاو پر ګډو همکاریو خبرې وشوې.»
په دې وروستو کې پر ګاونډویو هېوادونو سربېره له یو شمېر اروپایي هېوادونو هم د افغان کډوالو ایستولو بهیر په چټکۍ روان دی او دغې چارې په بهر کې مېشت افغانان له ستونزو سره مخ کړي.
راستانه شوي افغانان شکایت کوي چې د ژمي په رانږدې کېدو سره یې ژوند له ګواښونو سره مخ دی او ان د ژوند له لومړنیو امکاناتو هم بې برخې دي.
کارپوهان په دې باور دي چې په افغانستان بې روزګاري او د خلکو اقتصادي ستونزې هغه څه دي چې لا هم ځینې ځوانان له هېواده د وتلو فکر کوي.
