د افغان ښځو، نجونو او بشري حقونو په برخه کې د امریکا ځانګړې استازې رینا امیري د امریکا په کانګرس کې د افغان ښځو او نجونو وضعیت په اړه په یوه جوړه شوې غونډه کې ويلي، د سرپرست حکومت له خوا په تېرو درېیو کلونو کې د ښځو پر وړاندې اعلان شوې سزاوې “ناوړه” وې.
امیري د امریکا استازو جرګې ته په خبرو کې ویلي، په تېرو درېیو کلونو کې سرپرست حکومت هغه ارزښتونه په بنسټیز ډول له منځه وړي، چې افغانانو په تېرو دوو لسیزو کې ترلاسه کړي وو.
امیري ټینګار کړی، چې نړۍ باید دا یقیني کړي، څو افغانستان یو ځل بیا د ترهګرو پر پټنځای بدل نه شي.
هغې زیاته کړې:« موږ د افغانستان اوسنی حکومت پر رسمیت نه دی پېژندلی. تر هغې چې د افغانستان حکومت پر نړیوالو لومړیتوبونو عمل ونه کړي. موږ به هم د تعامل اقدام ونه کړو. زموږ لومړیتوبونه دا دي، چې یقیني شو، چې افغانستان په نړۍ کې یو ځل بیا د ترهګرو پر پټنځای بدل نه شي. په افغانستان کې د ښځو او نجونو او بشري وضعیت زموږ لپاره لومړیتوب لري او موږ یې د تامین هڅه کوو.»
امیري داسې مهال په افغانستان کې د بشري حقونو د نقض یادونه کوي، چې هممهاله په افغانستان کې د ملګرو ملتونو سیاسي استازولۍ (یوناما) په خپل تازه راپور کې، چې د وروستيو درېيو مياشتو پېښو ته په کې کتنه شوې، چې د بشري حقونو د نقض اړوند ۷۵ پېښې یې په کې مستندې کړي.
په دغه راپور کې د ښځو او نجونو حقونو، ملکي مرګ ژوبلې، په بدخشان کې د کوکنارو اړولو عملیات، د پولې په اوږدو کې پېښې، د رسنیو ازادي، د پخواني حکومت او نظامي چارواکو، عدلي اجرات او بدني سزاوو تلفات او ټپيانو ارقام بیان کړې دي.
د راپور یوه برخه:« د نورو بشري محدودیتونو ترڅنګ له اپریل څخه د جون تر۳۰مې د بشري حقونو وضعيت په برخه کې لږ تر لږه۶۰ د شکنجو او ناوړه چلن پېښې ثبت شوي، چې ۱۰ مورده یې د پخواني حکومت او امنیتي ځواکونو اړوند دي او ۵ کسان وژل شوي، چې ۴ یې نامالومو کسانو او یو هغه یې د واکمنو چارواکو له لوری مستند شوی دی. پر همدغه درې میاشتني راپور کې د یوناما د بشری حقونو څانګې پر ۱۷۹ کسانو، چې ۱۴۷ یې نارینه او ۲۸ تنه يې ښځې دي، د قضايي بدني مجازاتو پېښې مستندې کړې دي.»
د دې ادعاوو په تړاو مو د سرپرست حکومت اړوند مسوولین وپوښتل، خو د يوناما او امريکايي چارواکو دې څرګندونو ته يې غبرګون ونه ښود.
خو د سیاسي چارو شنونکي د نړیوالو دغه ډول څرګندونې د یوې برخې په تائيدولو سره وایي، چې سرپرست حکومت باید د مسوول حکومت په توګه د ملت مشروع غوښتنې ومني.
د سیاسي چارو شنونکی خلیل احمد نادم وايي:« دا چې ملګري ملتونه یا نور هېوادونه نېوکه کوي، چې په افغانستان کې د بشر حقوق نه مراعت کېږي، څه نا څه سمه ده، د نجونو ښوونځي خلاص نه دي، د نجونو پر مخ د پوهنتونونو دروازې خلاصې نه دي، د کار حق نه ورکول کېږي، بل دا چې سیاسي ونډه ښځو ته نه ورکول کېږي، دا ټولو د بشري حقوقو نقض بلل کېږي.»
د سرپرست حکومت چارواکو له دې وړاندې په وار وار ویلي، چې په افغانستان کې د اسلامي شریعت په چوکاټ کې د ټولو خلکو حقونه خوندي دي.
