په افغانستان کې د ټولګډونه حکومت جوړېدو په اړه د غوښتنو پر دوام، ايراني چارواکو يو ځل بيا خپله تېره غوښتنه مطر کړې او په افغانستان کې يې د يوه داسې ټولګډونه حکومت پر جوړېدو ټينګار کړی، چې د افغاني ټولنې ټول اقشار په کې ونډه ولري.
د افغانستان لپاره د ايران ولسمشر ځانګړي استازي او سفیر حسن کاظمي قمي د ايران په قم کې د افغانانو يوې غونډې ته، چې د دې هېواد مخکېني ولسمشر ابراهيم رئيسي پر ياد جوړه شوې وه ويلي، د بن پخواني کنفرانس پرېکړې ته د ورګرځېدو يوازنۍ لاره په افغانستان کې د ټولګډونه حکومت رامنځته کېدل دي.
قمي زیاته کړې:« موږ د افغانستان له نویو حاکمانو سره د تعامل ترڅنګ، هغوی ته خپلې مشورې هم ورکوو. د ټولو قومونو له صالحو کسانو تشکيل شوی دولت کولی شي، چې په افغانستان د سیاسي ثبات او د بیارغونې د پیل رمز واوسي. د ایران اسلامي جمهوریت همدا ډول سیاست پرمخ وړي.»
خو کابل بيا د نظام څرنګوالی او په کې د افرادو ته د ونډې ورکول له افغانانو پرته د هېڅ هېواد اړوند مساله نه ګڼي.
چارواکي وايي، د ټولګډونه حکومت جوړېدل د افغانانو کورنۍ مساله ده او له هېوادونو غواړي، چې د افغانستان په کورنیو چارو کې لاسوهنه ونه کړي.
د اسلامي امارت ویاند ذبیح الله مجاهد وايي:« افغانستان کې ټولګډونه حکومت موجود دی، په دې اړه افغانان خپله تصمیم نیسي. دا د افغانانو تصامیمو پورې اړه لري. نور هېوادونه باید خپلې اړیکې د یوه هېواد په بڼه له موږ سره تنظیم کړي.»
قمي د خپلو خبرو په یوه بله برخه کې امریکا په افغانستان کې د لاسوهنې او د بې ثباتۍ رامنځته کولو پر هڅو تورنه کړې او داعش یې د دغه هېواد پروژه وبلله.
خو د اسلامي امارت ویاند ذبیح الله مجاهد بیا وايي، نړۍ دې له سرپرست حکومت سره په خپلواکه توګه مثبت تعامل وکړي او هېچاته اجازه نه ورکوي، چې په چارو کې دې يې له بهر لاسونه وشي.
هغه زیاتوي :« موضوع دا ده چې دوی له موږ سره په اقتصادي او ډیپلوماتېکه برخه کې لکه څرنګه چې ښه روان دي، هغې ته دوام ورکړي. بل دا ده چې د افغانستان کورني موضوعات د افغانستان خلک خپلې ګټې حس کوي او پوهېږي، چې ګټه یې په څه کې ده. زموږ اوسني حکومت کې هم ټول اقوام په کې دي، ټول اقشار په کې دي او د هر ولایت خلک په کې دي او په بېلابېلو برخو کې کار او خدمت کوي او د نظام برخه دي. په دې اړه تشوېش پر ځای نه ده.»
د سیاسي چارو کارپوهان وایي، په افغانستان کې د ایران او نړیوالو له لوري د ټولګډونه حکومت له جوړېدو موخه په ياد تشکيل کې د خپلې خوښې افرادو ځای پر ځای کول دي.
د سیاسي چارو کارپوه اختر محمد راسخ وايي:«دا یوازې د ایران وړاندیز نه دی، بلکې د پاکستان او سیمې پر کچه د هېوادونو او زبرځواکو هېوادونو وړاندیز همدا دی چې دوی غواړي په افغانستان کې داسې یو نظام وي، چې د دوی جاسوسان، د دوی تربیه شوي غړي په هغه نظام کې موجود وي او ځای پر ځای یې کړي او دوی مستقیم حضور د همدغو جاسوسانو له ادرسه د افغانستان دولت دننه کې حضور ولري.»
ايران له دې وړاندې هم څو ځله د ټولګډونه حکومت د رامنځته کولو غوښتنه کړې، خو له تېر سره د اوسنۍ غوښتنې توپېء په دې کې دی، چې د ټولګډون حکومت رامنځته کول يې په ۲۰۰۱ کې د ترسره شوي بن کنفرانس د پرېکړې په اساس غوښتي.
د يادې پرېکړې له مخې، له اسلامي امارت پرته د افغانستان داخلي جګړې ټول مخالف جهتونه په يوه سياسي چوکاټ کې راټول او مخکېنی حکومت يې تشکيل کړ.
