د پاکستان پوځي رژیم له خوا پر ملکیانو د بزدلانه بریدونو او د اسلامي امارت د ځواکونو د غبرګون په پایله کې، یاد هېواد کې د غیر قانوني کډوالو د نیولو لړۍ، په ځانګړې توګه په پنجاب، اسلام اباد او راولپنډۍ کې چټکه شوې ده.
پاکستان کې یوشمېر افغان کډوال وایي، اسلام اباد له ۴۰ زیات هغه کمپونه تړلي چې د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمیسیون له خوا افغان کډوالو ته ځانګړي شوي وو او دې چارې هغوی له پراخو ستونزو او اندېښنو سره مخ کړي دي.
دوی په افغانستان کې د ژمي په رانږدې کېدو او د پاکستان پوځي رژیم د بې ساري فشارونو په تړاو له نړیوالو سازمانونو غوښتنه کوي چې پر پاکستان فشار راوړي، ترڅو یاد هېواد د کډوالو پر وړاندې خپل دریځ نرم کړي.
په پاکستان کې افغان کډوال ملک اول خان میاخیل وايي: « په پاکستان کې زموږ ۴۳ کمپونو ته د پاکستان د حکومت له خوا امر شوی چې وتړل شي. زموږ خلک ډېر پرېښانه دي، دا نن سبا چې کومې کډې افغانستان ته روانې دي، هغه کسان دي چې په پاکستان کې یې خپل کاروبار ټول کړی او کاتې یې ختمې شوې دي. خو هغه کسان چې میلیاردونه روپۍ یې له پاکستانیانو سره بندې دي یا دلته ټرانسپورټ او ځمکې لري، د هغوی کارونه بند دي. بله دا چې افغانستان کې ژمی را روان دی.»
په ورته مهال، د کډوالو ستونزو ته د رسېدو عالي کمیسیون په راپور کې څرګنده شوې چې د روان کال د تلې(میزان) میاشتې په ۲۹ نېټه، له ۳۰۰۰ زیات افغان کډوال په زور له ایران او پاکستان څخه را ایستل شوي او هرات، نیمروز، کندهار، هلمند له لارې هېواد ته را ستانه شوي دي.
په دې راپور کې راغلي،ې د راستنېدونکو لپاره د هرکلي ترڅنګ دوی ته لنډمهاله او اوږدمهاله اسانتیاوې هم برابرې شوې دي.
د کډوالو ستونزو ته د رسېدو عالي کمیسیون ویلي: « د روان کال د تلې په ۲۹مه نېټه، ۱۱۷ افغان کډوالې کورنۍ د اسلام کلا له لارې، ۴۷ کورنۍ د نیمروز، ۴۱۹ کورنۍ د سپین بولدک او ۱۶ کورنۍ د هلمند له لارې هېواد ته را ستنې شوې دي. له دې جملې څخه ۵۹۹ کورنۍ ثبت شوي، ۶۰۵ کورنۍ خپلو سیمو ته لېږدول شوې او ۵۳۷ کورنیو ته نغدي او خوراکي مرستې وېشل شوې دي.»
همهاله د اسلامي امارت ویاند ذبیح الله مجاهد له شمشاد ټلویزیون سره په ځانګړې مرکه کې د راستنېدونکو لپاره د لنډمهاله او اوږدمهاله اسانتیاوو په اړه خبر ورکوي او له کوربه هېوادونو غواړي چې کډوالو ته وخت ورکړي، ترڅو په عزت سره خپل هېواد ته راستانه شي.
په همدې حال کې، د کډوالو د حقوقو مدافعین په افغانستان کې د ژمي په را رسېدو سره له نړیوالو سازمانونو غوښتنه کوي چې په دې وخت کې نه یوازې پر پاکستان فشار زیات کړي، بلکې د کډوالو لپاره د بېړنیو او اوږدمهاله اسانتیاوو برابرولو ته هم جدي پاملرنه وکړي.
د کډوالو د حقونو مدافع محمد خان طالبی محمدزی وايي: « نړیوال سازمانونه باید خپلو ټولنیزو مسوولیتونو ته متوجه شي، د پاکستان او ایران حکومتونه د کډوالو په اړه نړیوالو تعهداتو عملي کولو ته مجبور کړي. همدارنګه باید په دغو هېوادونو کې د افغان کډوالو ستونزو ته د یوه رغنده مکانیزم په چوکاټ کې حل لارې ولټول شي.»
د یادولو وړ ده چې په دې وروستیو کې د دواړو هېوادونو ترمنځ د کړکېچونو له زیاتېدو او د ژمي په را رسېدو سره، د افغان کډوالو د جبري ایستنې پروسه له ګاونډیو هېوادونو، په ځانګړې توګه له ایران او پاکستان څخه چټکه شوې، خو تر اوسه د کډوالو په چارو کې نړیوالو سازمانونو د ستونزو د حل لپاره هېڅ ګام نه دی پورته کړی.
