له کډوالو سره نېک چلن او باعزته توګه ستنېدنې په تړاو د ګاونډویو هېوادونو په ځانګړي ډول د ایران او پاکستان له استازو سره د اسلامي امارت چارواکو له ګڼو ناستو او خبرو سربېره، لا هم په دغو هېوادونو کې افغان کډوال د خپل وضعیت په اړه اندېښمن دي.
یو شمېر افغان کډوال وایي، د پاکستاني پولیسو له خوا د افغان کډوالو د نیولو او زنداني کولو او دغه راز د باروړنکو موټرونو کرایو لوړېدو کچه ورځ تر بلې د پاکستان په ایالتونو کې په شدت سره روانه ده.
په پاکستان کې مېشت افغان کډوال، له نړیوالو سازمانونو هېواد ته د باعزته ستنېدنې او پانګونو راټولولو په برخه کې له پاکستان حکومت څخه د زیات وخت غوښتونکي دي.
پاکستان مېشت افغان ملک مجاهد شینواری وايي: « اوس هم په پنجاب، بلوچستان او سېند ایالتونو کې افغان مهاجرین نیول کېږي، زنداني کېږي او تر یوې مودې وروسته افغانستان ته اړول کېږي.»
پاکستان مېشت افغان ملک اول خان میاخېل وايي: « موږ د افغانستان له حکومت، د پاکستان له حکومت او ملګرو ملتونو غوښتنه کوو چې سره کېني او د خیبرپښتونخوا له حکومت وغواړي چې موږ ته په تدریجي ډول د تللو زمینه برابره کړي.»
په ورته وخت کې د کډوالو حقونو مدافعان په ګاونډیو هېوادونو کې د افغان کډوالو وضعیت د اندېښنې وړ بولي او له نړیوالو سازمانونو پر پاکستان او ایران د فشار راوړلو غوښتونکي دي.
د کډوالو د حقونو مدافع علیرضا کریمي وايي: « افغان کډوال په پاکستان او ایران کې له ګڼو ستونزو سره مخ دي، لکه د وېزو ترلاسه کولو کې ستونزې، د استوګنې لوړ لګښتونه، اقتصادي فشارونه او د کافي درملیزو او ښوونیزو خدماتو نه شتوالی او دغه راز د جبري ستنولو خطر.»
د کډوالو د حقونو مدافع ګلاخان بهادري وايي: « نړیوالو نهادونو او په ځانګړې توګه ملګرو ملتونو ته په کار ده چې د کډوالو حقونه وساتي، عاجلې مرستې وکړي، د زده کړو او روغتیا خدمات برابرې کړي او هم د بیا مېشتونې پروګرامونه پراخ کړي.»
د کډوالو د حقونو یو شمېر نور مدافعان د کډوالۍ نړیوالو سازمان مرستو بندیز او ژمي را رسېدو ته په اشارې، له نړیوالو سازمانونو غواړي چې له افغان حکومت سره په دې برخه کې همکاري وکړي.
د کډوالو حقونو مدافع محمد خان طالبي محمدزی وايي: « نړیواله ټولنه باید د اسلامي امارت په همکارۍ را ستانه کړای شویو کډوالو ته د هېواد په داخل کې پراخ امکانات برابر کړي، ترڅو د ژمي له راتګ څخه وړاندې د انساني فاجعې د خطر مخنیوی وشي.»
ومو غوښتل په دې اړه د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت د چارواکو نظر هم له ځانه سره ولرو، خو له پرله پسې اړیکو سره مو ځواب ترلاسه نه کړ.
دا په داسې حال کې ده چې د راپورونو پر بنسټ، په پاکستان کې د پي او آر کارت لرونکو افغان کډوالو مودې له پای ته رسېدو سره له دې هېواده د یونیم میلیون افغان کډوالو اخراج پيل شوی دی.
