د ملګرو ملتونو په شمول نورو نړيوالو سازمانونو او هېوادونو هم له پاکستان او ایرانه په وار وار غوښتي چې د افغان کډوالو پر وړاندې خپل دریځ ته بدلون ورکړي، خو تر اوسه يې کومه پایله نه ده ورکړې او د جبري ايستنې ترڅنګ له افغان کډوالو سره سخت زور زیاتی روان دی.
تازه یو ځل بیا د ملګرو ملتونو د بشر حقونو عالي کمېشنرۍ له ایران او پاکستان غوښتي چي د افغان کډوالو پر وړاندې دې خپل چلن نرم او صولي کړي.
د يادې کمېشنرۍ موندنې ښيي، دې دواړو هېوادونو تېرو ۷ میاشتو کې ۱.۹ ميليونه افغانان خپل هېواد ته ستانه کړي چې ۶۰ سلنه هغه يې پر زور ايستل شوي.
د ملګرو ملتونو د بشري حقونو عالي کمېشنرۍ ویانده روینا شمدساني وايي:« د سیمې هېوادونه باید دا ډاډ ورکړي چې د افغان کډوالو بېرته ستنول باید په رضاکارانه ډول، خوندي،له غزت سره او له نړۍوالو قوانینو سره سم ترسره شي. په اوسنیو شرایطو کې یو داسې هېواد ته د کډوالو بېرته ستنول چې پخپله له ګڼو ستونزو سره مخ دی، له نړېوالو قوانینوسره ښکاره ټکر دی.»
نوموړې دغه راز پر زوره له ګاونډيو هېوادونو د افغانانو شړل د نړیوالو قوانینو نقض ياد کړی او ټينګار يې کړی چې بايد ژر تر ژر ودرول شوي.
ورته مهال د پاکستان د کورنیو چارو وزیر محسن نقوي وايي، پرېکړه يې کړې چې له ملګرو ملتونو سره د راجسټر شویو افغان کډوالو د پي.او.ار کارتونه تمدید نه کړي.
نقوي خبرداری ورکړی چې له ناقانوني کډوالو او په ځانګړې توګه افغانانو سره به هېڅ ډول همکاري ونه شي.
هغه زیاته کړې:« هغو افغانانو ته په پاکستان کې د اوسېدلو اجازه نه ورکول کېږي چې په ناقانونه توګه راغلي او موږ له ملګرو ملتونو غواړو چې ورسره د راجسټر شویو افغان کډوالو پي.او.ار کارتونه تمدید نه کړي.»
بل خوا هېواد ته راستانه شوي افغانان وايي، د سرپرست حکومت لخوا ورته ځیني امکانات برابر شوي خو بسنه نه کوي.
دوي له سرپرست حکومته غواړي چې د نورو اسانتیاوو ترڅنګ دې يې ماشومانو ته د زدکړو زمینه برابره کړي.
سرپرست حکومت د راستنېدونکو د ستونزو او غوښتنو په اړه تازه څه نه دي ویلي، خو وړاندې يې ډاد ورکړی چې راستنېدونکو ته يې اسانتياوې برابرې کړي.
خو د سیاسي چارو يو شمېر شنونکي د نيوکې په توګه اشاره کوي چې ګني د افغان کډوالو په برخه کې يې يوازې د اعلاميو په خپرولو بسنه کړې او بس.
دوی وايي، ياد سازمانونه دې په ګاونډيو هېوادونو کې له افغانانو د کېدونکي چلن پر وړاندې ودرېږي.
د سیاسي چارو شنونکی توریالی ځاځی وايي:« ملګري ملتونه یوازې خبرې کوي، عملا هېڅ هېواد، هېڅ زبرځواک هېواد، دا څه بشري جنایتونه چې ترسره کېږي، د هغو پر مخ باندې عملا کار نه کوي، یوازې خبرې کوي. نړۍ کې جنایتکاره سیاست دوام لري، موږ باید خپله له دغو جنایتکارانو ځان وژغورو.»
د ايران او پاکستان په شمول ځينو نورو هېوادونو هم د افغان کډوالو د ايستلو پرېکړې.
په دې لړ کې تاجیکستان هم افغان کډوالو ته ۱۵ ورځنی مهلت ورکړی چې له دې هېواده ووځي او بېرته خپل وطن ستانه شي.
