له ګاونډیو هېوادونو د افغان کډوالو ایستلو په اړه د نړیوالو سازمانونو د اندېښنو پر دوام، د ملګرو ملتونو د کډوالو سترې کمېشنرۍ ویلي، په اپریل میاشت کې څه باندې ۲۵۰ زره افغانان له پاکستان او ایران بېرته هېواد ته راستانه کړای شوي دي.
دې سازمان خبرداری ورکړی چې په دومره لوی شمېر د افغان کډوالو راستنېدنه به د افغانستان بشري ناورین لاپسې ژور کړي او له پاکستان او ایرانه يې غوښتي چې کډوال باید په داوطبانه، خوندي او عزتمنده توګه را ستانه کړي.
یادې کمېشنرۍ زیاته کړې:« په تېره یوه میاشت کې یوازې۲۵۰زره افغانان له پاکستان او ایران په سختو شرایطو کې ایستل شوي. د ملګرو ملتونو د کډوالو چارو ستره کمېشنري پر دې ټينګار لري چې د کډوالو ستنولو پروسه بايد داوطلبانه، خوندي او له انساني کرامت سره مل وي. ښځې او نجونې په افغانستان کې د خونديتوب له جدي خطرونو سره مخ دي. افغانستان ته له ستنېدو سره د کار، زده کړو او ټولنيزو فعاليتونو په اړه زیاتېدونکو محدودیتونو سره مخ دي. لږکي، د بشر حقونو فعالان او خبريالان هم د احتمالي ګواښونو له خطر سره مخ کېدلی شي.»
دې کمېشنرۍ زياته کړې، له ۲۰۲۳ زېږدیز کال راهیسې له ایران او پاکستانه له ۳.۴ میلیونو زيات افغانان راستانه شوې دي.
د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ ویاند بابر بلوچ وايي، په تېره یوه میاشت کې له يادو هېوادونو ۲۵۱ زره افغانان په ناوړه شرایطو کې افغانستان ته ستانه کړای شوي چې له ډلې يې له ۹۶ زرو ډېر هغه په زور شړل شوي دي.
د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ ویاند بابر بلوچ زیاته کړې: « د اوسني تمویل ناڅرګندتیا په منځ کې موږ په سیمه کې د نهو میاشتو په موده کې له دې بحران سره د مقابلې لپاره ۷۱ ملیون ډالرو ته اړتیا لرو.»
د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت سرپرست بيا د راستنېدونکو افغانانو وضعيت ته په کتو، د نړيوالو له لوري له دوی سره د مرستو زياتولو غوښتنه کړې.
مولوي عبدالکبیر د يوناما له مشرې سره په ليدنه کې راستنېدونکو ته د سرپنا په برابرلو کې د ملګرو ملتونو رول مهم ياد کړی.
د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت ویاند عبدالمطلب حقاني په دې اړه وايي: « د آغلې اوتنبایوا په وینا چې یوناما هڅه کوي له اسلامي امارت سره پر ګډه د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې لپاره اغېزناک ګامونه پورته کړي. د ناستې پر دوام د یوناما مشرې زیاته کړه چې د ملګرو ملتونو د سرمنشي مرستیال د افغانستان حالات له نږدې ارزوي او تمه ده چې له کډوالو سره د مرستو کچه لوړه شي.»
د کډوالو د حقونو فعال علي رضا کریمي وايي: « خلک د مناسبو کاري او ښوونیزو فرصتونو د نه شتوالي له امله مهاجرت ته مخه کوي، ترڅو وکولی شي ځان او کورنۍ ته ښه ژوند برابر کړي.»
له پاکستان او ایران د افغان کډوالو ستنولو لړۍ ته په اشارې د سیاسي چارو کارپوهان په زور او جبر سره د افغان کډوالو را ایستل د کډوالۍ اصولو او نړیوالو نورمونو خلاف عمل بولي او سرپرست حکومت مکلف ګڼي چې ګاونډیو هېوادونو کې د افغان کډوالو ستونزو ته رسېدنه وکړي.
د سیاسي چارو کارپوه شهزاده مسعود وايي: « ما پخوا هم ویلي وو چې له ګاونډیو هېوادونو او په ځانګړې توګه له پاکستان او ایران د افغان کډوالو راستنول نه له انساني اصولو سره برابر دي، نه له نړیوالو قوانینو سره او نه هم له اسلامي اصولو سره سمون لري. دوی یې په داسې بڼه را وباسي چې د دوی زړه غواړي. دولت مکلف دی چې دغو خلکو ته دلته د ژوند شرایط برابر کړي. هېڅ افغان په خپله خوښه هېواد نه پرېږدي، که دلته د ژوند شرایط، د تعلیم او کار شرایط ورته برابر شي، زه فکر کوم هېڅ یو وطن دوست افغان به خپله هېواد پرې نه ږدي او بېګانه هېوادونو ته به لاړ نه شي.»
د ملګرو ملتونو د تازه راپور له مخې، په تېرو ۱۰ کلونو کې په ټوله نړۍ کې د کډوالۍ په موخه پر ناقانونه لارو تللي له ۷۲ زرو ډېر کسان مړه او یا تري تم شوي چې له دې ډلې۵ زره هغه يې يوازې افغانان دي.
