د پاکستان کورنیو چارو وزارت ويلي، په دې هېواد کې مېشت د افغان سټیزن کارټ(اې.سي.سي) او د نوم لیکنې ثبوت(پي.او.آر) کارت لرونکو افغان کډوالو ته يې د مارچ ۳۱ مه او د جون ۳۰ مه نېټه له راولپنډۍ او اسلام اباد د وتلو وروستي مهلت په توګه ټاکلي.
د ياد وزارت په خبرپاڼه کې راغلي، دغه کارټ لرونکي افغانان دې په راتلونکو درېيو اوونیو کې له پاکستان ووځي او خبرداری یې ورکړی چې د اپرېل پر لومړۍ نېټې به په زور د افغان کډوالو د ایستلو لړۍ پيل کړي.
د خبرپاڼې یوه برخه:« د ناقانونه بهرنیو کډوالو د ستنولو پروګرام (آی.اېف.آر.پي) له مخې چې د ۲۰۲۳ زېږدیز کال له نومبر میاشتې پیل شوی، د ملي رهبرۍ د پرېکړې له مخې د افغانانو په ګډون ټول د افغان سټیزن کارټ لرونکي افغانان باید د مارچ تر ۳۱مې پورې په خپله خوښه پاکستان پرېږدي او که څوک بهر نه شي، د روان کال د اپرېل له لومړۍ نېټې به پر زور و ایستل شي.»
لاهم روښانه نه ده چې پاکستان ولې دا پرېکړه کړې خو د کورنيو چارو وزارت په خبرپاڼه کې يې راغلي، ناقانونه افغان کډوالو ته په خپله خوښه د وتلو لپاره کافي وخت ورکړل شوی و.
له دې سره هم مهاله، سلګونه راجسټر شوي افغان کډوال د اسلام اباد او راولپنډۍ پولیسو له خوا نیول شوي او د اسلاماباد په حاجي کمپ کې ساتل کېږي او ښايي په زور افغانستان ته را وشړل شي.
دغه کډوال وایي، په اسلاماباد او راولپنډۍ کې د پي.او.آر کارټ لرونکي افغانان په ناقانونه توګه نیول کېږي او ټاکل شوې په جبري توګه له پاکستانه وایستل شي.
په پاکستان کې یو تن مېشت افغان کډوال وايي: « د شپې له مخې زموږ دروازې را ماتوي، په دېوالونو را اوړي او نیسي مو. زه یې په زور له کوره را ایستلی یم او کوچني ماشومان مې پاتې دي. هېڅوک زموږ آواز نه اوري، بس خدای ته مو صبر دی.»
په پاکستان کې یو شمېر نور مېشت افغانان هم د کړاو له امله شکايت کوي او له نړیوالو ملاتړو بنسټونو او د سرپرست حکومت له لوري د دوی ستونزو او ننګونو د حل غوښتنه کوي.
پاکستان کې مېشت افغان کډوال نظر محمد خوږياڼيوال وايي: « موږ له ملګرو ملتونو او د افغانستان له اوسنیو واکمنانو غوښتنه کوو چې د پاکستان له حکومت سره کېني، خبرې وکړي. دلته افغان کډوالو ته ډېرې ستونزې دي. موږ غوښتنه کوو چې (پي.او.آر) او (اې.سي.سي) کارتونه دې نوي شي او که نه نوي کېږي، نو بیا باید افغان کډوالو ته ډېر وخت ورکړل شي؛ ځکه چې په دومره تنګ وخت کې افغان کډوال خپلې شتمنۍ نه شي راټولولی.»
د ملګرو ملتونو د راپور له مخې، اوس مهال په پاکستان کې ۳.۲ میلیونه ثبت او ناثبت شوي افغان کډوال اوسي، خو ډېر کله د پاکستان له لوري له فشارونو سره مخ کېږي.
د کډوالو حقونو فعالان له دوی سره د پاکستان ناوړه چلن د خپلو اهدافو د تعقيب لپاره پر سرپرست حکومت د فشار راوړلو هڅه بولي.
د کډوالو حقونو مدافع عبدالرازق عدیل وايي:« د پاکستان لپاره د نړیوال ملاتړ جلبولو یا هم د بشري او اقتصادي مرستو راټولولو لپاره د افغانانو په ځورولو او شړلو لاس پورې کوي. د پاکستان د حکومت دغه ګام نه یوازې له بشري حقونو او د کډوالو له حقونو سرغړونه ده، بلکې د ټولنیزو جوړښتونو د تخریبي او انساني ناورین د منځته راتګ سبب هم کېږي.»
بله خوا د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت مسوولین د پاکستان دغه پرېکړه د کډوالو د نړیوالو اصولو خلاف عمل بولي او وایي، پاکستان یاد اقدام یو اړخېز دی او په دې اړه کېدونکو پرېکړو په تړاو بايد افغانستان په جريان کې وي.
د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت ویاند عبدالمطلب حقاني وايي:« په ځانګړي ډول له پاکستان هېواد غوښتنه کوو چې د کډوالو موضوع یوه دوه اړخیزه موضوع ده او په دې اړه یو طرفه پرېکړه کول نه د دوی پر ګټه دي او نه هم زموږ. د مهاجرینو په اړه چې هر ډول پرېکړه کېږي، باید دواړه هېوادونه پر ګډه پرېکړه وکړي، یو ګډ مکانیزم ورته جوړ شي او په چوکاټ کې یې افغانان خپل هېواد ته راولېږدول شي. د دې ترڅنګ، موږ له خپلو افغانانو هم غوښتنه کوو چې په خپله خوښه هېواد ته راستانه شي.»
پاکستان داسې مهال افغانانو ته له دې هېواد د وتلو مهلت ورکوي چې موده وړاندې ملګرو ملتونو، د بښنې نړیوال سازمان او د کډوالو ملاتړو بنسټونو په اسلام اباد کې د پولیسو له خوا د افغان کډوالو د نیولو او شړلو بهیر پر دوام اندېښنه ښودلې وه.
