ایراني چارواکو د دې هېواد رسنیو ته ویلي، د هرمزګان ولایت په قشم جزیره کې یې د افغانانو اړوند شاوخوا ۷۰۰ تجارتي مرکزونه او هټۍ تړلي دي.
د چارواکو په خبره، د هرمزګان په قشم جزیره کې افغانانو د ایران د اساسي قانون او نورو مدني قوانینو خلاف فعالیت درلود او له همدې کبله يې سوداګریز مرکزونه او هټۍ ورتړلي دي.
ایران مېشتي افغان کډوال او سوداګر وايي، د ایران حکومت له دې پرېکړې اندېښنه لري او غوښتنه کوي چې نه یوازې دغه پرېکړه بدله کړې بلکې نورې اسانتیاوې هم ورته برابرې شي.
ایران کې مېشت افغان کډوال حشمت الله دوراندېش وايي: « ایران کې شته ستونزې نن سبا د افغان سوداګرو اندېښنې را پارولې دي. په دې کې پر سوداګرو او کسبه کارانو د ایران د حکومت له خوا درانه مالیات وضع کول شامل دي چې پر یو شمېر کسانو تر ۴۰ سلنو پورې مالیه لګول شوې. موږ د ایران له دولت غوښتنه کوو چې له افغان سوداګرو سره همکاري وکړي، د کارو بار زمینه کې اسانتیاوې راولي، ترڅو د ایران او افغانستان ترمنځ سوداګري لا رونق پیدا کړي.»
ایران مېشته افغان کډواله لینا نذیر وايي: « هغه ستونزې چې ایران کې افغان کډوال ورسره مخامخ دي، په دې کې د سیمکارټونونو او بانکي کارټونو نه لرل هم شامل دي. د استوګنې کرايي او اجاره يي کورونه په ډېرې سختۍ پيدا کېږي، د افغانانو وېزې له ۳۰ ځلونو زیاتې نه تمدید کېږي، د ایران پولیس په ټولو قانوني او غیر قانوني افغانانو سره ناوړه چلن کوي.»
په ورته وخت کې د بشر حقونو فعالان د ایران دغه اقدام د کډوالۍ نړيوالو قوانينو خلاف عمل بولي او غوښتنه کوي چې افغان کډوالو ته دې د اصولو پر بنسټ د کار کولو اجازه ورکړل شي.
د بشري حقونو فعال ګلاب خان بهادري وايي: «د ایران هېواد په عباس بندر او قشم جزیره کې د ایران د دولت له خوا په تازه پرېکړه کې د افغان سوداګرو او کاروباریانو له ۷۰۰ زیات دوکانونه او تجارتي مرکزونه تړل شوي او دوی ته یې د فعالیت اجازه نه ده ورکړې. په دې کار سره هره ورځ زرګونه ډالره افغان سوداګرو ته زیان اوړي او پانګه یې له لاسه وځي. د ایراني دولت دغه پرېکړه غیر قانوني او نا عادلانه ده. موږ غوښتنه کوو چې حکومت د خپله پرېکړه ژر تر ژره بېرته واخلي، ترڅو افغان سوداګر او اتباع خپلو پانګو ته لاسرسی پيدا کړي.»
ایراني چارواکو د دې هېواد وګړو ته خبرداری ورکړی، که غیرقانوني او بېګانه اتباعو ته ملکیتونه په کرایه یا اجاره ورکړي، له قانون سره سم به سزا ورکړل شي.
ایران کې غیرقانوني او بېګانه لفظونه تر ډېره افغان کډوالو ته کارول کېږي.
