د بلخ ولایت مرکز مزار ښار چې په کې مېشت نفوس یې دا مهال شاوخوا دوه میلیونو تنو ته رسېږي او زیات یې په کار او کسب بوخت خلک دي.
په دې وروستیو کې د سوالګرو ډېرېدو د دې ښار اوسېدونکو ژوند او چارې ننګولي دي.
د بلخ اوسېدونکي وايي، ښايي ځینې کسان به د ژوند سختیو اړ کړي وي چې بل ته لاس ونیسي، خو ډېری سوالګر حرفوي کسان دي او سوال کولو ته د یوې حرفې په سترګه ګوري.
دوی زیاتوي، سوالګرو تنګ کړي او له چارواکو یي د مخنیوي جدي غوښتنه کوي.
د مزار شریف ښار یو تن اوسېدونکی عبدالله حمیدي وايي: « سوالګر بېخي ډېر زیات شوي، کله چې زموږ ښاریان سودا اخلي او ښار ته راوځي، ورسره په تکلیف دي.»
د مزار شریف ښار یو بل اوسېدونکی اسماعیل وايي: « دا خلک زموږ فرهنګ خرابوي، له مسوولینو غوښتنه کوم چې له ښاره یې ټول کړي. شاید مستحق وي یا نه وي، خو د ډېرو لپاره دغه کار کسب جوړ شوی. موږ له چارواکو هیله کوو چې دغه کار بند کړي، زموږ د ولایت نوم بدوي.»
په ورته مهال، د بلخ ولایت مسوولین وايي، روان کال کې یې څه باندې۶۰۰ سوالګر راټول کړي چې له ډلې یې حرفوي کسان محکمې او مستحق یې افغاني سره میاشتې ته ور معرفي کړي دي.
د دوی په خبره، دغې لړۍ ته به دوام ورکوي، ترڅو د ښاریانو د آزار او ځورېدلو سبب نه شي.
په بلخ کې د سوالګرو راټولولو کمېټې مسوول صالح محمد طارق وايي: « تر اوسه موږ ۶۸۴ کسان راټول کړي چې له ډلې یې ۱۶۶ تنه نارینه،۴۲۰ تنه ښځې، ۵۱ تنې ماشومانې نجونې او ۴۷ تنه هم زېر سن هلکان وو. د دوی له ډلې ۲۶ کسان محکمې ته معرفي شوي. دا حرفوي او متکرر سوالګر وو، له دې وړاندې موږ څو ځلې نیولي خو تر خوشې کېدو وروسته یې بېرته سوال ته مخه کړې، اوس محکمې قید پرې ایستلی دی.»
له بلې خوا، بلخ کې د افغاني سره میاشتې ټولنې ځایي مسوولین وایي، تر تثبیت او ارزونې وروسته یې سلګونه اړمنو سوالګرو ته میاشتنی معاش ټاکلی، ترڅو له دې لارې د خپل ژوند اړتیاوې پوره کړي.
په شمال زون کې د افغاني سره میاشتې ټولنې د مرستو آمر شمس الحق افغاني وايي: « تر اوسه پورې ۱۰۰۰ کورنۍ د احتمالي ګدایانو یا مستحقو کسانو په توګه معرفي شوې دي. له دې ډلې تر اوسه ۱۵۰ کورنۍ مستحق پېژندل شوې او د پاتې نورو سروې ادامه لري. له دغو ۱۵۰ کورنیو ۱۱۰ کورنیو ته د بانک له لارې د معاشونو ورکړه پيل شوې او هره میاشت خپل امتیازات اخلي.»
په همدې حال هغه سوالګر چې پخوا به یې د سړکونو پر سر سوال کاوه، دا چې تازه ورته معاش ټاکل شوی خوښ دي او د نورو مستحقو هغو لپاره هم د پاملرنې غوښتونه کوي.
له مرستې برخمن شوی سوالګر وايي: « ما لاسي کراچۍ لرله او د سړکونو په سر مې له خلکو د مرستې غوښتنه کوله. بیا د سرې میاشتې ټیم راغی او له موږ سره یې مرسته پيل کړه، اوس هره میاشت ۵ زره افغانۍ راکوي.»
یو بل تن مرسته اخیستونکی کس وايي: «موږ یې راټول کړلو او راته یې وویل چې د میاشتې۵ زره افغانۍ تنخوا درکوو او له دې وروسته هېڅ ځای ګدايي ونه کړئ. اوس هره میاشت موږ ته۵ زره افغانۍ مرسته راکوي.»
که څه هم سرپرست حکومت د سوالګرو راټولولو لړۍ پیل کړې، خو لاهم د ښار خلک د سوالګرو له شته والي تنګ دي او د دغې لړۍ پر چټکوالي ټینګار کوي.
