وروسته له هغې چې پاکستان خپلو بندرونو ته د افعان سوداګرو لاسرسی محدود کړ او د ډيورنډ له فرضي کرښې پر تېرېدونکو افغان موټر چلوونکو يې د ویزې او پاسپورټ درلودل جبري کړل، د پاکستان او افغانستان ترمنځ سوداګري ټکنۍ شوه.
خو د دواړو هېوادونو د متقابلو هڅو په لړ کې د روان کال په مارچ کې د سوداګريزو ستونزو حل په موخه دوه اړخیزه موافقه وشوه.
که څه هم د دې دوه اړخیزې هوکړې ټولې برخې لا هم نه دي عملي شوې؛ خو تازه پاکستان د دغې هوکړې یوې برخې په عملي کولو سره د بار وړونکو موټرو افغان چلوونکو ته د موقتي سند په ورکولو سره له کرښې د وراوښتو اجازه ورکړه.
د پاکستان سوداګرۍ وزارت وايي: « د جون له ۱۵مې وروسته هېڅ موټرچلوونکي ته پرته د ( ټي.اې.ډي) سند د پاکستان او افغانستان ترمنځ د دوه اړخیزه سوداګرۍ اجازه نه ورکول کېږي. دغه لنډمهالی سند به په یو وخت کې د یوه موټر چلوونکي لپاره اعتبار ولري او یوازې د هغه بار وړونکي موټر لپاره چې ورته صادر شوی وي، د استفادې وړ وي. د افغان راجستر شویو موټروانانو لپاره د ( ټي.اې.ډي) غوښتنلیکونه به کابل کې د پاکستان له سفارت او په کندهار کې د پاکستان له کونسلګرۍ ترلاسه کېدای شي او د پاکستان راجسټر شویو موټرو لپاره غوښتنلیکونه به په کوټه او پیښور کې د افغانستان له کونسلګریو د ترلاسه کېدو وړ وي.»
په ورته مهال د صنعت او سوداګرۍ وزارت وايي، یاد موقتي عبوري سند د یوه کال لپاره پرته له ویزې او پاسپورټ د موټرچلوونکو لپاره د کارونې وړ دی.
د صنعت او سوداګرۍ وزارت ویاند اخندزاده عبدالسلام جواد وايي: « د صنعت او سوداګرۍ وزارت سرپرست نورالدین عزیزي د پاکستان له پلاوي سره په لیدنه کې چې د دې پلاوي سر مشري د یاد هېواد د صنعت او سوداګرۍ وزارت معین پر غاړه او کابل ته راغلی و، د بېلا بېلو موضوعګانو په اړه هوکړه شوې وه، چې یو مورد یې هم د یوه کال لپاره په ازماېښتي ډول د لاریو د ازاد تګ راتګ لپاره پر موقتي سند د دواړو هېوادونو ترمنځ هوکړه وه چې د ۲۰۲۴ کال د مۍ له لومړۍ نېټې پلي کېده. د دغه موقت سند په درلودو سره به پاسپورټ او ویزې ته اړتیا نه وي چې دا د لاریو ازاده تګ راتګ لپاره اسانتیا ده.»
د سوداګرۍ او پانګونې خونه وایي، که څه هم اوس مهال له پاکستان سره د ټزانزیټي محدویتونو له امله د سوداګرۍ کچه راټیټه شوې؛ خو برعکس د افغانستان او ايران ترمنځ د بندرعباس له لارې سوداګري ۸۵ سلنه زياته شوې.
د يادې خونې چارواکي زياتوي، د پاکستان له لوري د موقتي اسنادو پر بنسټ عبوري اجازه به په نسبي توګه د سوداګرو ستونزې حل کړي او هیله ښیي، چې د ډندپټان پر لارې سربېره پر نورو بندرونو هم دغه اسانتیاوې رامنځته شي.
د سوداګرۍ او پانکونې خونې د مدیره پلاوي غړی خان جان الکوزی وايي: « دا سند د افغانانو لپاره ترتیب شو او د لومړي ځل لپاره په ډنډپټان کې موټرو عبوري تګ راتګ پیل کړ. تراوسه په نورو بندرونو کې نه دی پیل شوی خو دا د هغې پرېکړې یو جز دی او ښه کار وشو، زموږ لپاره یوه اسانتیا ده او د دوی لپاره هم اسانتیا ده چې موټرچلوونکي پرته له پاسپورټ او ویزې تګ راتګ کوي، دې ته باید ادامه ورکړل شي، ځکه د دواړو هېوادونو پر ګټه ده.»
په ورته مهال سوداګر د افغانستان او پاکستان ترمنځ په راتلونکي کې د سوداګرۍ له بیا پراختيا خوښ دي او غوښتنه لري، چې دواړه هېوادونه دې په سوداګرۍ کې نورې اسانتياوې هم رامنځته کړي.
سوداګر محمد نبي افغان وايي: « په دې سند کې چې کوم طی مراحل دي، یو څه زموږ په سکټور کې ستونزې شته، د چا لایسنسونه نه وي، د چا جوازسیر زاړه وي، د چار برېښنايي پېژندپاڼه نه وي؛ خو سېستم ډېر روڼ او ساده دی. له حکومتونو مو هیله دا ده چې یو څه مهلت باید دواړو لوریو ته ورکړي، یو دم را کلک نه شي، وخت پر وخت تعقیب شي. په دغه سند موږ کولی شو سوداګرۍ ته وده ورکړو، ځکه د افغانستان او پاکستان سوداګري به د بېلا بېلو لاملونو له مخې بندېده.»
د کابل او اسلاماباد ترمنځ په سوداګرۍ کې د اسانتیاوو پر رامنځته کولو داسې مهال هوکړه کېږي چې د تېرو شاوخوا ۷ میاشتو کې د پاکستان لخوا پر افغان موټر چلوونکو د ویزې پر جبري کولو سربېره په سوداګرۍ کې ګڼې ستونزې رامنځته شوي.
